Psikolojik Güvenlik ve Transaksiyonel Analiz "Benlik Durumları"

Julie Hay'in "Eğitmenler için Transaksiyonel Analiz" adlı kitabı, Transaksiyonel Analiz'i (TA) insan doğasını anlamak için bir çerçeve olarak tanıtır. TA'nın temelini oluşturan "ego durumları" veya "benlik durumları", insanların başkalarıyla etkileşim kurarken kullandığı beş davranışsal örüntüdür. Her bireyde bu beş ego durumu bulunur, ancak kullanım sıklıkları ve baskınlıkları kişiden kişiye değişir.

Benlik durumları ve psikolojik güvenlik arasındaki etkileşimleri aşağıdaki gibi düşünebiliriz:

Yetişkin:

• Tanım: Mantıklı, rasyonel, somut verilerle iletişim kuran, problem çözmeye odaklı ve işbirliğine yatkın davranış biçimidir.

• Psikolojik Güvenlik ile Etkileşim: Yetişkin ego durumu dengeli biçimde kullanıldığında, psikolojik güvenliği olumlu yönde etkiler. Yetişkin, sorunları mantıksal bir şekilde ele alır, duygusal tepkilerden arınmış, objektif tartışmayı teşvik eder. Liderlerin, çalışanların endişelerini veya fikirlerini mantıklı bir zeminde değerlendirmesi, utanma veya misilleme korkusunu azaltır. Edmondson'ın vurguladığı "hedef ve görevleri çerçeveleme" ve "verimli yanıt verme" pratikleri, Yetişkin ego durumu ile uyumludur. Aşırıya kaçtığında "sıkıcı ve pedantik" görünebilir, insanların duygularını göz ardı edebilir.

Eleştirel Ebeveyn:

• Tanım: Kuralları koyan, talimat veren ve disiplini sağlamaya çalışan bir ebeveyn gibi davranma biçimidir. Olumlu kullanımı kararlı ve net olmayı sağlarken, olumsuz kullanımı buyurgan ve otokratik olabilir.

• Psikolojik Güvenlik ile Etkileşim: Liderin aşırı ve olumsuz bir Eleştirel Ebeveyn konumunda olması, psikolojik güvenliği ciddi şekilde zedeler. Volkswagen'daki Martin Winterkorn örneğinde olduğu gibi, liderin otokratik, eleştirel ve "korkuyla yöneten" tarzı, çalışanların kötü haberleri veya fikirleri dile getirmesini engeller. Bu, Edmondson'ın "korku ikliminin" öğrenmeyi ve inovasyonu nasıl engellediğiyle doğrudan ilişkilidir. Ancak, dengeli bir Eleştirel Ebeveyn, net standartlar belirleme ve sınırları netleştirme açısından psikolojik güvenliği destekleyebilir. Bu tür netlik, belirsizliği azaltarak çalışanların neyin kabul edilebilir neyin kabul edilemez olduğunu anlamalarına yardımcı olabilir.

Destekleyen Ebeveyn:

• Tanım: Başkalarını koruyan, önemseyen, destekleyen ve besleyen bir ebeveyn gibi davranma biçimidir. Olumlu kullanımı şefkatli ve destekleyici iken, olumsuz kullanımı boğucu ve aşırı koruyucu olabilir.

• Psikolojik Güvenlik ile Etkileşim: Destekleyen Ebeveyn ego durumu, psikolojik güvenliğin oluşumuna büyük katkı sağlar. Çalışanların kendilerini güvende hissetmeleri, liderin veya meslektaşların destekleyici ve anlayışlı yaklaşımıyla yakından ilişkilidir. Barry-Wehmiller ve DaVita Kidney Care gibi şirketler, çalışanlarına "aile gibi davranarak" veya "topluluk" hissi yaratarak psikolojik güvenliği artırmışlardır. Bu, Edmondson'ın "takdir ifade etme", "durumsal alçakgönüllülük gösterme" ve "amaç vurgulama" gibi liderlik pratikleriyle örtüşür. Ancak, aşırı koruyucu olması, çalışanların risk almasını veya bağımsız düşünmesini engelleyebilir.

Adapte Çocuk:

• Tanım: Çocuklukta öğrenilen, başkalarının beklentilerine uyum sağlamaya yönelik, kibar, itaatkar, çekingen, uyumlu olabilen davranış biçimidir.

• Psikolojik Güvenlik ile Etkileşim: Adapte Çocuk ego durumunun aşırıya kaçması durumu ve baskınlığı, genellikle düşük psikolojik güvenliğin bir göstergesidir. Çalışanların "bilgisiz, yetersiz veya oyun bozan görünme korkusuyla" soru sormaktan, hata kabul etmekten veya öneride bulunmaktan çekinmeleri (Öğrenilmiş Çaresizlik), tam olarak Adapte Çocuk davranışıdır. Bu kişiler, fikirlerini geri planda tutar, hatalarını gizler ve sorgulamaktan kaçınırlar. Dolayısıyla, Adapte Çocuk skorlarının yüksek olduğu bir ortamda, kişiler arası risk alma eğilimi düşük olacağından psikolojik güvenlik de düşük olacaktır. Çalışanların inisiyatif almaması ve "sadece söylenenleri yapması" düşük psikolojik güvenliğin belirtisidir.

Doğal Çocuk:

• Tanım: İçten, doğal, yaratıcı, meraklı ve enerjik çocuksu davranış biçimidir. Olumlu kullanımı samimi ve keyifli iken, olumsuz kullanımı olgunlaşmamış, asi ve aşırı duygusal olabilir.

• Psikolojik Güvenlik ile Etkileşim: Doğal Çocuk ego durumu dengeli kullanıldığında, psikolojik güvenliği güçlendirir. Bu durum, insanların otantik ve yaratıcı olmalarını, içtenlikle fikirlerini paylaşmalarını teşvik eder. Edmondson, psikolojik güvenliği "insanların kendileri olmaktan rahat hissettikleri bir iklim" olarak tanımlar. Serbest Çocuk, bu rahatlık ve otantisite ile doğrudan ilişkilidir. Pixar gibi şirketlerde yaratıcılığın ve deneyimin teşvik edilmesi, çalışanların Serbest Çocuk ego durumlarını ifade edebildikleri bir ortam yaratır. Yüksek Serbest Çocuk skorları, çalışanların işe tam benliklerini katabildiklerini, dolayısıyla psikolojik olarak güvende hissettiklerini gösterebilir.

Skorların Psikolojik Güvenlik Konusuna Etkisi

Julie Hay'in kitabında belirtildiği gibi, Transaksiyonel Analiz ego durumları çeşitli anketler (örn. Kişisel Stiller Anketi, İçsel Ego Durumu Anketi) aracılığıyla ölçülebilir ve bu ölçümler bireysel ve grup profillerini ortaya koyar. Bu "skorlar", bir bireyin veya bir ekibin hangi ego durumlarına ne kadar zaman harcadığını veya hangi ego durumlarının baskın olduğunu gösterir.

Yüksek Adapte Çocuk skorları veya yüksek ve dengesiz Eleştirel Ebeveyn skorları, çalışanların korku ve çekingenlik nedeniyle sessiz kalma eğiliminde oldukları, dolayısıyla psikolojik güvenliğin düşük olduğu bir ortamı işaret edebilir.

Yüksek ama dengeli Yetişkin, Destekleyen Ebeveyn ve Doğal Çocuk skorları ise, ekibin açık iletişime, problem çözmeye, karşılıklı saygıya ve yeniliğe daha yatkın olduğunu, yani psikolojik güvenliğin yüksek olduğunu gösterir.

Özetle, İşlemsel Analiz benlik durumları, psikolojik güvenlik ikliminin temelini oluşturan bireysel ve grup davranışlarının bir yansıması veya nedeni olarak yorumlanabilir. Bir ortamdaki ego durumlarının dağılımı ve baskınlığı, o ortamın psikolojik güvenlik düzeyini anlamak için değerli ipuçları sağlayabilir.

Kaynaklar

• Hay, J. (2010). Working it out at work: Understanding attitudes and building relationships. Sherwood Publishing.

• Edmondson, A. C. (2018). The fearless organization: Creating psychological safety in the workplace for learning, innovation, and growth. John Wiley & Sons.