Human Factors in Aviation and Aerospace (HFAA) Cilt 3, Sayı 1
- ANAHTAR EĞİTİM
- 5 saat önce
- 3 dakikada okunur
Dergi Bilgileri
Yayınlayan: İstanbul Üniversitesi Havacılık Psikolojisi Araştırmaları Enstitüsü (İstanbul University Press)
Dergi Adı: Human Factors in Aviation and Aerospace (HFAA)
Sayı: Cilt 3, Sayı 1
Tarih: 2026 (Nisan)
Aşağıda, bu sayıda yer alan makalelerin havacılık sektörüne ilgi duyan her kademeden okuyucu için hazırlanmış kısa özetlerini bulabilirsiniz:
1. Makale Başlığı: İkinci Pilotların Atılganlık ve Algılanmış Stres Seviyeleri Arasındaki İlişki (Relationship Between Assertiveness and Perceived Stress Levels of First Officers)
Yazarlar: Orkun Talha Değirmencioğlu, Aslı Beyhan Acar
Kısa Özet: Bu araştırma, uçuş emniyetinin temel bileşenlerinden biri olan kokpit içi iletişimde, yardımcı pilotların atılganlık (düşüncelerini ve uyarılarını çekinmeden ifade edebilme) davranışlarını ve stres seviyeleriyle olan ilişkisini incelemektedir. Araştırma sonuçlarına göre, stres seviyesi düşük olan yardımcı pilotlar iletişim kurarken dolaylı imalar yerine açık ve doğrudan ifadeler tercih etmektedir. Ayrıca deneyim ve bilgi seviyesi arttıkça, yardımcı pilotların kaptan pilota geri bildirim verirken kendilerini daha rahat ifade ettikleri ve somut veriler kullandıkları görülmüştür.
Ana Tema: Kokpit içi iletişim, stres yönetimi ve yardımcı pilotların karar alma süreçlerindeki atılganlığı.
2. Makale Başlığı: Kontrolör–Pilot İletişiminde Bilişsel ve Dilsel Zorluklar (Cognitive and Linguistic Challenges in Controller–Pilot Communication)
Yazar: Arif Tuncal
Kısa Özet: Hava trafik kontrolörleri ile pilotlar arasındaki iletişim, uçuş operasyonlarında hayati bir emniyet bariyeridir. Bu çalışma, bir yanlış anlaşılmanın nasıl ortaya çıktığını ve düzeltme çabalarına rağmen iletişim kopukluğunun nasıl devam edebildiğini gerçek bir olay üzerinden anlatmaktadır. Makale; aksan farklılıkları, bekleneni duyma eğilimi (bilişsel önyargı) ve pilotların acil durum ilan etmeden dolaylı ifadelerle (örneğin "sadece yardım istiyoruz") talepte bulunmasının, karşı tarafın riski doğru algılamasını nasıl zorlaştırdığını göstermektedir.
Ana Tema: Havacılık İngilizcesi, iletişimdeki bilişsel önyargılar ve uçuş emniyetinde dil faktörü.
3. Makale Başlığı: Geleneksel vs. MPL (Çok Mürettebatlı Pilot Lisansı) Eğitim Yollarının Operasyonel Performans Üzerindeki Etkisinin Kantitatif Analizi: 15 Aylık FDM Veri Çalışması
Yazarlar: M. Onur Balkan, Semih Soran, N. Metin Güneşşen, Gürhan Yıldırır
Kısa Özet: Havacılık eğitiminde, simülatör kullanımına ağırlık veren MPL modeli ile gerçek uçuş saatine dayanan Geleneksel eğitim modeli arasındaki tartışmalara nicel verilerle ışık tutan bir araştırmadır. 15 aylık Uçuş Verisi İzleme (FDM) kayıtlarına göre, MPL eğitimi almış yardımcı pilotların "sert iniş" veya "pist sonu inişi" gibi uçuş emniyeti açısından kritik olaylarda, geleneksel eğitim alanlara kıyasla istatistiksel olarak çok daha düşük hata ve limit aşımı oranlarına sahip olduğu tespit edilmiştir.
Ana Tema: Pilot eğitim modellerinin (Geleneksel ve MPL) manuel uçuş becerilerine, uçuş emniyetine ve operasyonel performansa etkisi.
4. Makale Başlığı: Havacılıkta Örgütsel Sapma Üzerine Bir Derleme Çalışması (A Theoretical and Systematic Review on Organizational Deviance Behaviors in Aviation)
Yazarlar: Pelin Kurnaz, Tuğba Üstün Ataman Kısa Özet: Bu derleme, havacılık sektörü çalışanlarının, çalıştıkları kurumun kurallarına ve değerlerine karşı kasıtlı olarak sergiledikleri olumsuz davranışları (örgütsel sapma) ele almaktadır. Uçuş emniyetinin ön planda olduğu havacılıkta, personelin tükenmişlik veya adaletsizlik hissi gibi nedenlerle kuralları ihlal etmesi ciddi riskler barındırır. Makale; etik iklim oluşturma, ceza yerine geri bildirime odaklanma ve şeffaf liderlik gibi stratejilerle bu tür istenmeyen davranışların nasıl önlenebileceğine dair bir yol haritası sunmaktadır. Ana Tema: Havacılıkta örgütsel sapma davranışları, çalışan psikolojisi ve organizasyonel emniyet kültürü.
5. Makale Başlığı: Uzay Uçuşlarında Ekip Kaynak Yönetimi: Geçmiş, Günümüz ve Gelecek Perspektifleri (Crew Resource Management in Spaceflight: The Past, Present and Future Perspectives)
Yazar: Maryam Badran
Kısa Özet: Havacılıkta insan hatalarını azaltmak ve takım çalışmasını güçlendirmek amacıyla kullanılan Ekip Kaynak Yönetimi (CRM), bu çalışmada uzay görevleri ekseninde incelenmektedir. Araştırmacı; Apollo görevlerinden (geçmiş), günümüzdeki Artemis Ay programlarına (bugün) ve gelecekte planlanan SpaceX Starship Mars misyonlarına (gelecek) kadar astronotların acil durumlarda iletişim ve karar alma süreçlerini nasıl yönettiklerini incelemektedir. Uzay yolculuklarında da prosedürlere uyumun, liderliğin ve tehdit yönetiminin en az havacılıktaki kadar hayati olduğu vurgulanmaktadır.
Ana Tema: Uzay görevlerinde insan faktörleri, astronot takım çalışması ve kriz yönetimi.
6. Makale Başlığı: Havacılık Yönetiminde Yapay Zekâ Uygulamaları Adlı Eserinin Değerlendirmesi (Artificial Intelligence in Aviation Management: A Multidimensional Approach from Theory to Practice)
Yazar: Nil Konyalılar
Kısa Özet: Havacılık endüstrisinde büyük veri, makine öğrenmesi ve otonom sistemlerin yol açtığı dijital dönüşümü inceleyen akademik bir kitabın eleştirel bir değerlendirmesidir. Kitabın; hava trafik yönetimi, rekabet, bilet fiyatlandırması ve yolcu akışı optimizasyonu konularında yapay zekânın emniyet ve verimliliğe olan etkilerini başarılı bir şekilde aktardığı belirtilmiştir. Bununla birlikte, yeni yetkinlik ihtiyaçları ve çalışan rollerindeki değişim gibi teknolojik dönüşümün insan ve etik boyutlarının da gözden kaçırılmaması gerektiği vurgulanmıştır.
Ana Tema: Havacılık sektöründe yapay zekâ teknolojileri, dijital dönüşüm ve operasyonel yönetim.
Yorumlar