Zirvedeki Tükenmişlik: Kadın Liderler Neden Geri Çekiliyor?

İş dünyasında cinsiyet eşitliğini mercek altına alan ve on birinci yılına giren "İş Yerinde Kadınlar 2025" raporu, endişe verici bir tabloyu gözler önüne seriyor. McKinsey ve LeanIn.Org tarafından hazırlanan; Alexis Krivkovich, Drew Goldstein ve Megan McConnell’ın kaleme aldığı bu kapsamlı çalışma, kadın çalışanların, özellikle de üst düzey liderlerin, daha önce hiç görülmemiş seviyelerde bir "tükenmişlik" (burnout) yaşadığını ortaya koyuyor.

Rapor, kadınların hırslarını kaybettiği yanılgısını çürütürken, asıl sorunun şirketlerin desteği geri çekmesiyle artan yorgunluk ve umutsuzluk olduğunu vurguluyor. İşte rapordan tükenmişlik odaklı çarpıcı başlıklar:

1. Tükenmişlik Son Beş Yılın Zirvesinde

Raporun en dikkat çekici bulgusu, üst düzey kadın yöneticilerin yaşadığı fiziksel ve zihinsel yorgunluktur. Verilere göre, kadın liderlerdeki tükenmişlik oranı son beş yılın en yüksek seviyesine ulaşmış durumda.

Üst düzey yönetici pozisyonundaki kadınların %60’ı, son aylarda sık sık tükenmişlik hissettiğini belirtirken, bu oran erkek meslektaşlarında %50 seviyesinde kalıyor. Bu fark, kadınların tepe yönetimde sadece iş yüküyle değil, aynı zamanda görünmez duygusal ve zihinsel bariyerlerle de mücadele ettiğini gösteriyor.

2. Yeni Liderlerin "Kendini Kanıtlama" Baskısı

Tükenmişlik, özellikle liderlik koltuğuna yeni oturan kadınlar için çok daha şiddetli yaşanıyor. Şirketlerinde beş yıldan az süredir liderlik yapan kadınların %70’i sık sık tükenmişlik hissettiğini bildiriyor. Daha da vahimi, bu grubun %81’i iş güvencesi konusunda endişe duyuyor.

Rapor, bu durumun nedenini kadınların yeni görevlerinde erkeklere kıyasla daha fazla incelemeye maruz kalmaları ve kendilerini kanıtlamak için ekstra çaba sarf etmek zorunda olmalarıyla açıklıyor. Siyah kadın liderler ise hem tükenmişliği hem de işini kaybetme korkusunu en yoğun yaşayan grup olarak öne çıkıyor.

3. "Hırs Boşluğu" Aslında Bir Yardım Çığlığıdır

Rapor tarihinde ilk kez, kadınların terfi etme isteğinin erkeklerden daha düşük olduğu (kadınlarda %80, erkeklerde %86) gözlemlendi. Ancak Sheryl Sandberg ve rapor yazarları, bunun kadınların kariyerlerine daha az bağlı olduğu anlamına gelmediğinin altını çiziyor.

Kadınlar ve erkekler işlerine eşit derecede bağlılar; ancak kadınlar, mevcut şartlarda bir üst basamağa çıkmanın getireceği stres ve tükenmişliğin, elde edilecek kazanca değmeyeceğini düşünüyorlar. Rapor, kadınların erkeklerle eşit kariyer desteği aldığında bu "isteksizliğin" tamamen ortadan kalktığını kanıtlıyor. Dolayısıyla ortadaki durum bir "hırs eksikliği" değil, destek eksikliğinden kaynaklanan bir geri çekilmedir.

4. Şirketlerin Geri Adımı Tükenmişliği Körüklüyor

Şirketlerin Çeşitlilik, Eşitlik ve Kapsayıcılık (DEI) programlarından ve esnek çalışma imkanlarından geri adım atması, kadınların yükünü doğrudan artırıyor. Rapor, şirketlerin en az altıda birinin bu programlara ayırdığı kaynakları azalttığını belirtiyor.

Özellikle uzaktan ve esnek çalışma seçeneklerinin azaltılması, iş-yaşam dengesini kurmaya çalışan kadınları orantısız şekilde etkiliyor. Esnek çalışma saatlerinin kısıtlanması ve uzaktan çalışmanın zorlaştırılması, kadınların kariyerlerinde ilerlemesini ve sürdürülebilir bir çalışma temposu yakalamasını engelliyor. Uzaktan çalışan kadınların terfi alma ve sponsor bulma olasılığı, ofiste çalışanlara göre daha düşük kalıyor.

5. Yalnızlık ve Destek Eksikliği

Tükenmişliğin bir diğer büyük nedeni ise "sponsorluk" (sponsorship) eksikliğidir. Kariyer basamaklarını tırmanırken kişiye kefil olacak ve yol gösterecek bir sponsorun varlığı, terfi şansını iki katına çıkarıyor. Ancak kadınlar, özellikle de giriş seviyesindekiler, erkeklere kıyasla çok daha az sponsora sahip.

Yalnız bırakılan, sürekli kendini kanıtlamak zorunda kalan ve esneklik imkanları elinden alınan kadınlar, kariyerlerinin zirvesine ulaştıklarında bitkin düşüyorlar.

Sonuç

McKinsey ve LeanIn.Org'un 2025 raporu, iş dünyasına net bir mesaj veriyor: Kadınlar "lean out" yapmıyor (geri çekilmiyor), engellerle dolu bir yolda koşmaktan yoruluyorlar. Tükenmişlik, bireysel bir başarısızlık değil, kadınlara eşit destek ve esneklik sağlamayan kurumsal yapıların bir sonucudur. Şirketler, kadın liderleri kaybetmemek için sadece terfi vermeyi değil, o pozisyonları sürdürülebilir kılacak destek sistemlerini (sponsorluk, esneklik, adil iş yükü) yeniden inşa etmelidir.

Kaynak:

"Women in the Workplace 2025 Report", McKinsey & LeanIn.Org (Yazarlar: Alexis Krivkovich, Drew Goldstein, Megan McConnell) ve Business Insider analizi.