Havacılık Bakımında İşbaşı Eğitimi (OJT)

Havacılık bakım sektöründe eğitim, teknisyenlerin yetkinliği ve uçuş emniyeti açısından hayati bir öneme sahiptir. Bu eğitim sürecinin en kritik bileşenlerinden biri "İş Başında Eğitim"dir (On-the-Job Training - OJT). DOM Magazine’de yayınlanan makaleye göre OJT, diğer resmi bakım kurslarından temel bir farkla ayrılır: "Ellerin çalıştığı" pratik bir uygulamadır. Teorik eğitimler ne kadar gerekli olsa da, OJT havacılıkta "lastiğin pistle buluştuğu yer" olarak tanımlanır ve teknisyenin teorik bilgisini pratiğe döktüğü noktadır.

OJT Nedir ve Neden Önemlidir?

Advisory Circular 145-10’a göre OJT, "bir görevi yetkili bir kişinin gözetiminde yaparak veya bir başkasının gösterimini izleyip ardından gözetim altında tatmin edici sonuçlar alınana kadar uygulayarak elde edilen bilgi" olarak tanımlanır. Özellikle anlatılarak anlaşılması zor olan karmaşık görevlerin öğretilmesinde OJT üstün bir yöntemdir.

OJT’nin önemi sadece pratik beceri kazandırmakla sınırlı değildir; aynı zamanda yasal bir zorunluluktur. 14 CFR §65.81 düzenlemesi, sertifikalı bir teknisyenin, daha önce bizzat yapmadığı bir bakım, onarım veya tadilat işini denetleyemeyeceğini veya onaylayıp servise veremeyeceğini belirtir. Yani havacılıkta "bilmek", "yapmak" demektir.

Etkili Bir OJT İçin 5 Temel Adım

OJT süreci profesyonelce yönetilmelidir. Çünkü "Öncelik Yasası" (The Law of Primacy) gereği, bir öğrenciye bir iş ilk kez nasıl öğretilirse, o izlenim kalıcı olur; bu nedenle ilk seferde doğru öğretmek esastır. Etkili bir OJT süreci şu 5 adımdan oluşur:

1. Giriş (Introduction): Öğrencinin kendini rahat hissetmesi öğrenme engellerini kaldırır. Eğitmen, eğitimin içeriğini, hedefleri ve beklentileri açıklamalıdır. Ayrıca öğrencinin mevcut bilgi seviyesi ve öğrenme stili belirlenerek ders buna göre şekillendirilmelidir.

2. Gösterim (Demonstration): Eğitmen, görevi önce genel hatlarıyla anlatmalı, ardından bir ders planına bağlı kalarak uygulamalı olarak göstermelidir. Öğrencinin bilgiyi sindirmesine izin verilmeli ve soru sorması teşvik edilmelidir.

3. Koçluk (Coaching): Öğrenci görevi yapmaya başladığında eğitmen rehberlik eder. Öğrenci, yaptığı her adımı ve nedenini açıklamalıdır. Hatalar yapıcı ve geliştirici tarzda düzeltilmeli, başarılar övülmelidir. Öğrenci/katılımcı standartlarına ulaşana kadar pratik yapmaya devam etmelidir.

4. Gözlem (Observation): Öğrenci görevi tek başına yaparken eğitmen onu sessizce izler. Kesinlikle gerekli olmadıkça süreç bitene kadar geri bildirim verilmez.

5. Değerlendirme (Assessment): Sürecin sonunda öğrenci sözlü ve pratik olarak değerlendirilir. Sonuçlar, ders planındaki standartlara göre belirlenir ve mutlaka belgelenir.

Mentorluk ve Eğitmenin Rolü

OJT’nin başarısı büyük ölçüde "mentor" veya eğitmenin niteliğine bağlıdır. Bir teknisyenin işinde çok yetenekli olması, onun iyi bir eğitmen olacağı anlamına gelmez. İyi bir öğretmen/mentor şu özelliklere sahip olmalıdır:

• İsteklilik ve İletişim: Mentorluk/öğretmenlik bir angarya değil, bir onur ve gurur kaynağı olarak görülmelidir. İyi bir mentor/öğretmen, sadece işin nasıl doğru yapılacağını değil, olası tuzakları da öğretmelidir.

• Gözlem Yeteneği: Eğitmen, öğrencinin vücut dilini okuyabilmeli, kafasının karışık olup olmadığını anlamalı ve doğru soruları sorarak bilginin aktarıldığını teyit etmelidir.

• Yeterlilik: Eğitmen, öğreteceği işi yakın zamanda yapmış ve güncel gerekliliklere hakim olmalıdır. Eski bir tecrübe, güncel bir eğitim için yeterli olmayabilir.

Kayıt Tutma ve Dokümantasyonun Önemi

OJT sürecinin en sık ihmal edilen ancak en kritik kısımlarından biri kayıt tutmaktır. "Uygun şekilde eğitilmedim" savunmasının önüne geçmek ve yasal sorumlulukları yerine getirmek için dokümantasyonun şarttır.

• Kurumsal Sorumluluk: Bir kaza veya olay sonrası davalar genellikle yıllar sonra açılır. Şirketler, personelin o tarihteki yetkinliğini kanıtlamak için eğitim kayıtlarını saklamalıdır.

• Bireysel Sorumluluk: Teknisyenler, kariyerleri boyunca farklı işverenlerle çalışabilirler. Kendi OJT kayıtlarını (örneğin bir AMT Logbook ile) tutmak, yetkinliklerini kanıtlamak ve iş değişikliklerinde becerilerini belgelemek açısından hayati önem taşır.

İyi bir OJT kayıt sistemi; pratik, yeterli, açık ve net olmalıdır. Kayıtlarda eğitimin tarihi, süresi, kullanılan teknik veriler (bakım el kitabı referansları), eğitmen ve öğrencinin imzaları ile "eğitimin tatmin edici şekilde tamamlandığına" dair beyanlar yer almalıdır.

Sonuç

İş Başında Eğitim (OJT), havacılık bakımında teknisyenin teorik bilgisini gerçek dünya becerilerine dönüştüren köprüdür. Doğru planlanmış, 5 adımlı bir süreçle uygulanan ve nitelikli mentorlar tarafından verilen OJT, hem iş güvenliğini artırır hem de organizasyonun verimliliğini yükseltir. Kayıt altına alınmış ve standartlara uygun bir OJT programı, sadece yasal bir gereklilik değil, aynı zamanda havacılık emniyetine yapılan en büyük yatırımdır.

Eğitim ve detaylı bilgi için: info@anahtaregitim.com

Kaynaklar:

1. Northrop Rice - "The 5 Steps to On the Job Training".

2. Thomas Shecker - "Where The Tire Meets the Runway: OJT in Aviation Maintenance | DOM Magazine".