Lencioni’nin Bir Takımın 5 Aksaklığı Modeli

Takım çalışması, modern iş dünyasının temel taşıdır ancak çoğu zaman beklenen verimliliği sağlamak zordur. Patrick Lencioni'nin geliştirdiği model, takım çalışmasının önündeki engelleri bir piramit yapısı içinde tanımlar. Bu engelleri (aksaklıkları) aşmak; güveni, hesap verebilirliği ve sonuç odaklılığı artırır.

Aşağıda, bu modelin beş katmanını, liderlerin sorması gereken soruları ve uygulama ipuçlarını görseldeki veriler ışığında detaylandırdık.

1. Piramidin Temeli: Güven Yoksunluğu (Absence of Trust)

Her şeyin başladığı yer burasıdır. Güven olmadan takım olamaz.

• Sorun Nedir? Takım üyeleri savunmasız olmaktan (hatalarını kabul etmekten veya yardım istemekten) kaçınırlar. Bu durum, üyeler arasında zayıf bağlar oluşmasına neden olur.

• Çözüm (Panzehir): "İnsan Olun" (Be Human). Savunmasızlığı ve dürüstlüğü teşvik ederek ilişkileri güçlendirin. Psikolojik güvenli alan yaratın.

• Liderler İçin Kritik Sorular:

  • Açık iletişim ve savunmasızlık için nasıl güvenli bir alan yaratabiliriz?

  • Takım içinde daha güçlü bir güven inşa etmek için ben ne yapabilirim?

    
    

2. Katman: Çatışma Korkusu (Fear of Conflict)

Güven eksikliği, yapay bir uyma ve tartışmadan kaçınmaya yol açar.

• Sorun Nedir? Sağlıklı tartışmalar bastırılır. Fikirlerin çarpışmadığı yerde inovasyon boğulur ve sorunlar halı altına süpürülür.

• Çözüm (Panzehir): "Tartışma Talep Edin" (Demand Debate). Açık, yapıcı tartışmalar için güvenli bir alan yaratın; bu karar alma sürecini iyileştirir.

• Liderler İçin Kritik Sorular:

  • Ele almamız gereken ama kaçındığımız konular var mı?

  • Anlaşmazlıkları nasıl daha yapıcı ve üretken hale getirebiliriz?

    
    

3. Katman: Taahhüt Eksikliği (Lack of Commitment)

Fikirlerini açıkça tartışamayan insanlar, alınan kararları tam olarak benimseyemezler.

• Sorun Nedir? Belirsiz kararlar, dalgalı ve zayıf bir bağlılığa yol açar. Kararlar net olmadığında, ekip üyeleri hedefe kilitlenemez.

• Çözüm (Panzehir): "Netliğe ve Kapanışa Odaklanın" (Focus on Clarity & Closure). Kararları netleştirin ve herkesi ortak hedeflerde birleştirin.

• Liderler İçin Kritik Sorular:

  • Takımın hedefleri ve bu hedeflere ulaşmadaki rolünüz konusunda net misiniz?

  • Herkesin kararlarımıza tam olarak bağlı olduğundan emin olmak için ne yapabiliriz?

    
    

4. Katman: Hesap Verebilirlikten Kaçınma (Avoidance of Accountability)

Bir plana tam sadık kalmayan insanlar, birbirlerini sorumlu tutmakta zorlanırlar.

• Sorun Nedir? Performans sorunları ele alınmaz. Üyeler, arkadaşlarını üzmemek veya çatışmadan kaçınmak için düşük standartlara göz yumarlar.

• Çözüm (Panzehir): "Zor Konularla Yüzleşin" (Confront Difficult Issues). Net beklentiler belirleyin ve tutarlı performans için akran denetimini (birbirini sorumlu tutmayı) teşvik edin.

• Liderler İçin Kritik Sorular:

  • Adil ve destekleyici hissettirecek şekilde birbirimizi nasıl sorumlu tutabiliriz?

  • Biri beklentileri karşılamadığında ne yapmalıyız?

    
    

5. Piramidin Zirvesi: Sonuçlara Dikkatsizlik (Inattention to Results)

Sorumluluğun olmadığı yerde, ego ve statü ön plana çıkar.

• Sorun Nedir? Bireysel hedefler, takımın önceliklerini gölgede bırakır. Kişiler takımın başarısından çok kendi kariyerlerine veya statülerine odaklanır.

• Çözüm (Panzehir): "Çıktılara Odaklanın" (Focus on Outcomes). Kolektif başarıyı sağlamak için takım hedeflerini kişisel hedeflerin önüne koyun.

• Liderler İçin Kritik Sorular:

  • Takım hedeflerini bireysel hedeflerin üzerinde tutmak için ne yapabiliriz?

  • Kolektif ilerlememizi bir takım olarak nasıl ölçebilir ve kutlayabiliriz?

    
    

Modeli Kullanırken Dikkat Edilmesi Gereken 6 İpucu

Bu modeli hayata geçirirken Sean McPheat tarafından önerilen şu 6 adımı izleyebilirsiniz:

1. Güveni İnşa Edin: Takım ilişkilerini ve iş birliğini güçlendirmek için dürüstlüğü ve savunmasızlığı teşvik edin.

2. Sağlıklı Çatışmayı Destekleyin: Karar alma süreçlerini iyileştirmek adına açık ve yapıcı tartışmalar için güvenli bir ortam yaratın.

3. Taahhüdü Sağlayın: Kararları netleştirin ve birleşik bir ilerleme için herkesi ortak hedeflere hizalayın.

4. Hesap Verebilirlik Yaratın: Beklentileri net bir şekilde belirleyin ve tutarlı bir performans için takım içi hesap verebilirliği cesaretlendirin.

5. Sonuçlara Odaklanın: Kolektif başarıyı sürüklemek için takım objektiflerini kişisel hedeflerin üzerinde tutun.

6. İlerlemeyi Takip Edin: Momentumun korunması için takımın kilometre taşlarını düzenli olarak gözden geçirin ve başarıları kutlayın.

Sonuç

Lencioni'nin piramidi, sadece bir teşhis aracı değil, aynı zamanda bir yol haritasıdır. Güvenle başlayıp sonuçlara odaklanarak yükselen bu merdiven, disfonksiyonel grupları birbirine bağlı, yüksek performanslı takımlara dönüştürmenin anahtarıdır.