Harrison Assessments Ekip Kaynak Yönetimi (CRM) Raporu
- Eray Beceren

- 20 saat önce
- 9 dakikada okunur

Harrison Assessments yetenek yönetimi sistemi, bireyleri basmakalıp kişilik kategorilerine ayırmak yerine onların davranışsal eğilimlerini, ilgi alanlarını ve tercihlerini ölçerek kariyerlerine yön vermelerine yardımcı olan gelişmiş bir analiz aracıdır.
Rapor Nasıl Hazırlanıyor?
Bu rapor, temelde "Memnuniyet Performans Teorisi"ne dayanır. Bu teoriye göre; bir görev veya davranıştan keyif aldığımızda bunu daha sık ve daha iyi yaparız, keyif almadığımız görevlerden ise kaçınmaya çalışırız. Rapor hazırlanırken kişinin anket sorularına verdiği yanıtlar, Harrison teknolojisi tarafından karşılaştırılarak bir "Güvenilirlik" yüzdesi hesaplanır (%80 üzeri bir oran, yanıtların gerçeğe dayalı, bilinçli ve dikkatli verildiğini kanıtlar). Rapordaki özellikler, isimlerinin yanlış yorumlanmaması adına belirli tanımlara odaklanarak 2’den 10’a kadar olan bir ölçekte değerlendirilir; yüksek puanlar güçlü eğilimleri, düşük puanlar ise yapmamaya yönelik tercihleri gösterir.
Aşağıda, örnek bir değerlendirme üzerinden CRM (Ekip Kaynak Yönetimi) kapsamındaki 6 ana yetkinlik ve bu yetkinlikleri oluşturan özelliklerin kısa tanımları, raporda yer aldığı şekliyle sunulmaktadır.
1. Communication (İletişim)
Sözlü ve sözsüz iletişim, aktif dinleme ve yapıcı geri bildirim verme yoluyla ekip üyeleri arasında netlik ve koordinasyon sağlamayı hedefler.
Temel Özellikler:
İşbirliği Yapan: Karar alırken diğer kişilerle işbirliği yapma eğilimi.
Açıksözlü Diplomasi: Aynı anda açıksözlü ve saygılı olma eğilimi.
Sağlıklı Özsaygı: Kendini geliştirmeye çalışırken aynı zamanda kendini olduğu gibi kabul etme eğilimi.
Etkileme: Başkalarını ikna etmeye çalışma eğilimi.
Farklı Görüşlere Açık: Birçok farklı görüşü değerlendirme eğilimi.
İnisiyatif Alan: Yapılması gerekenleri kavrama ve kendi başına ilerleme eğilimi.
Sözünü Sakınmamaya Tolerans: Diğer kişilerin sert veya açık sözlü ifadeleri karşısında rahatlık düzeyi.
Doğruyu Arayan: Kendi fikirlerine/görüşlerine saplanıp kalmaksızın farklı bakış açılarını araştırma ve sonuca varma eğilimi.
İstenen Özellikler:
Analitik: Olguları ve durumları mantık çerçevesinde inceleme eğilimi (analitik becerilerden bağımsız olarak).
Diplomatik Lisan: İfadelerini düşünceli bir şekilde seçme eğilimi.
Açık Sözlü: Doğrudan, konuya odaklı ve açık sözlü olma eğilimi.
İyimser: Geleceğin olumlu olacağına inanma eğilimi.
Rahat: Çalışırken rahat hissetme veya sakin olma eğilimi.
Kendini Kabul Etme: Kendinden memnun olma eğilimi (”Kendimi olduğum gibi seviyorum”).
Kendini Geliştirme: Kendini geliştirme veya daha iyi olmaya çalışma eğilimi.
Takım: İşbirliği içinde takım çalışması yapmaktan keyif alma (bu beceriye sahip olunup olunmamasından bağımsız olarak).
Tempo: Hızlı bir şekilde yapılması gereken işlerden keyif alma.
Kaçamak Davranışlara Tolerans: Açıksözlü olmayan veya dolaylı kişilerle muhatap olma konusunda rahatlık ve sakinlik düzeyi.
Sıcakkanlılık / Empati: Diğer kişilere karşı yakınlık hissi ve olumlu duyguları ifade etme eğilimi.
Kendini Önde Tutan: Kişisel isteklerini ve ihtiyaçlarını önde tutma eğilimi.
Yardımsever: Diğer kişilerin ihtiyaçlarını önemseme ve kişilerin hedeflerine ulaşmaları için yardım etme veya destek olma eğilimi.
Stresi Başarıyla Yöneten: Gerginlik ve zorluklar ortaya çıktığında bunlarla etkili bir şekilde baş edebilme eğilimi.
Dışa dönük: Sosyal olarak dışa dönük olma eğilimi ve yeni kişilerle tanışmaktan keyif alma.
Yazma / Lisan Kullanımı: Sözcükleri kullanarak mesaj iletmeyi içeren işlere ilgi duyma.
Kaçınılması Gereken Özellikler:
Dogmatik: Farklı fikirlere yeteri kadar açık olmaksızın kendi görüşlerinden emin olma eğilimi.
Baskın: Diğer kişilere karşı yeteri kadar yardımsever olmaksızın kendi ihtiyaçlarını önde tutma eğilimi.
Sert / Kırıcı: İlişki kurma veya empatik davranmaya yeteri kadar önem vermeksizin kuralları uygulatma eğilimi.
Aşırı Hoşgörülü: Kuralları yeterince uygulatmaksızın veya diğer kişileri yeteri kadar sorumlu tutmaksızın sıcakkanlı ve empatik olma eğilimi.
İletişimden Kaçınan: Açıksözlülük ve diplomatik lisan eksikliği eğilimi.
Sözünü Sakınmayan: Yeteri kadar düşünceli veya diplomatik olmaksızın açık sözlü veya dolaysız konuşma eğilimi.
Savunmacı: Kendini geliştirmeyi yeteri kadar istemeden kendini olduğu gibi kabul etme eğilimi.
Kaçamak Davranan: Yeteri kadar doğrudan olmaksızın ifadelerini düşünceli bir şekilde seçme eğilimi.
Duyarsız: Yeteri kadar sıcakkanlı ve empatik olmaksızın kendi ihtiyaçlarını önde tutma eğilimi.
Kendini Eleştiren: Kendini olduğu gibi kabul etmede yetersizken kendini geliştirmeye çalışma eğilimi.
2. Conflict Management (Çatışma Yönetimi)
Ekip üyeleri arasındaki anlaşmazlıkları yapıcı bir şekilde tanıma, ele alma ve müzakere ile çözme becerisidir.
Temel Özellikler:
Çatışma Karşısında Rahatlık: Çatışma veya anlaşmazlık durumunda rahat ve sakin olma eğilimi.
Diplomatik Lisan: İfadelerini düşünceli bir şekilde seçme eğilimi.
Kendini Önde Tutan: Kişisel isteklerini ve ihtiyaçlarını önde tutma eğilimi.
Yardımsever: Diğer kişilerin ihtiyaçlarını önemseme ve kişilerin hedeflerine ulaşmaları için yardım etme veya destek olma eğilimi.
Stresi Başarıyla Yöneten: Gerginlik ve zorluklar ortaya çıktığında bunlarla etkili bir şekilde baş edebilme eğilimi.
Sıcakkanlılık / Empati: Diğer kişilere karşı yakınlık hissi ve olumlu duyguları ifade etme eğilimi.
İstenen Özellikler:
Analitik: Olguları ve durumları mantık çerçevesinde inceleme eğilimi.
İşbirliği Yapan: Karar alırken diğer kişilerle işbirliği yapma eğilimi.
Etkileme: Başkalarını ikna etmeye çalışma eğilimi.
Farklı Görüşlere Açık: Birçok farklı görüşü değerlendirme eğilimi.
Kendini Kabul Etme: Kendinden memnun olma eğilimi.
Kendini Geliştirme: Kendini geliştirme veya daha iyi olmaya çalışma eğilimi.
Kaçınılması Gereken Özellikler:
Savunmacı: Kendini geliştirmeyi yeteri kadar istemeden kendini olduğu gibi kabul etme eğilimi.
Kaçamak Davranan: Yeteri kadar doğrudan olmaksızın ifadelerini düşünceli bir şekilde seçme eğilimi.
Otoriter: Diğer kişilerle yeteri kadar işbirliği yapmaksızın bağımsız olarak karar alma eğilimi.
Sözünü Sakınmayan: Yeteri kadar düşünceli veya diplomatik olmaksızın açık sözlü veya dolaysız konuşma eğilimi.
Dogmatik: Farklı fikirlere yeteri kadar açık olmaksızın kendi görüşlerinden emin olma eğilimi.
Baskın: Diğer kişilere karşı yeteri kadar yardımsever olmaksızın kendi ihtiyaçlarını önde tutma eğilimi.
Sert / Kırıcı: İlişki kurma veya empatik davranmaya yeteri kadar önem vermeksizin kuralları uygulatma eğilimi.
Kendini Eleştiren: Kendini olduğu gibi kabul etmede yetersizken kendini geliştirmeye çalışma eğilimi.
Diplomatik Lisan İsteği: Diğer kişilerin ifadelerini düşünceli bir şekilde seçmesini isteme.
3. Leadership (Liderlik)
Kurumun misyonunu gerçekleştirmek için sorumluluk alma, yön gösterme, ekip çalışmasını teşvik etme ve karar verme yetkisidir.
Temel Özellikler:
Karar Verici / Karar Veren: Karar verme yetkisine sahip olma ve bu konuda sorumluluk üstlenme isteği.
İşbirliği Talep Eden: Diğer kişileri bir çalışmaya katılma veya dahil olmaya davet etme eğilimi.
Etkileme: Başkalarını ikna etmeye çalışma eğilimi.
Kişilerarası Etkileşim Becerileri: Diğer kişilerle başarılı etkileşim için gerekli olan özelliklere sahip olma eğilimi.
Liderlik Etme İsteği: Diğer kişileri yönetecek veya rehberlik edecek bir pozisyonda olma isteği.
Coşkulu: Kendi hedefleri konusunda istekli ve heyecanlı olma eğilimi.
İnisiyatif Alan: Yapılması gerekenleri kavrama ve kendi başına ilerleme eğilimi.
İstenen Özellikler:
Analitik: Olguları ve durumları mantık çerçevesinde inceleme eğilimi.
Farklı Görüşlere Açık: Birçok farklı görüşü değerlendirme eğilimi.
İyimser: Geleceğin olumlu olacağına inanma eğilimi.
Düzenli: Bir ortam veya durumda düzen kurma ve sürdürme eğilimi.
Planlama: Bir amaca ulaşmak için gerekli adımlar ve süreçlere ilişkin fikirler geliştirme eğilimi.
Baskıya Tolerans: Zaman sınırı ve yoğun bir program içinde çalışmaya ilişkin rahatlık ve sakinlik düzeyi.
Kendini Kabul Etme: Kendinden memnun olma eğilimi.
Öğretme: Diğer kişileri bilgilendirmek, eğitmek veya öğretmekten keyif alma.
Sıcakkanlılık / Empati: Diğer kişilere karşı yakınlık hissi ve olumlu duyguları ifade etme eğilimi.
Kaçınılması Gereken Özellikler:
Otoriter: Diğer kişilerle yeteri kadar işbirliği yapmaksızın bağımsız olarak karar alma eğilimi.
Körü Körüne İyimser: Bir plan veya stratejinin olası zorluk veya sorunlarını yeteri kadar analiz etmeksizin olası faydalarına odaklanma eğilimi.
Sözünü Sakınmayan: Yeteri kadar düşünceli veya diplomatik olmaksızın açık sözlü veya dolaysız konuşma eğilimi.
Savunmacı: Kendini geliştirmeyi yeteri kadar istemeden kendini olduğu gibi kabul etme eğilimi.
Dogmatik: Farklı fikirlere yeteri kadar açık olmaksızın kendi görüşlerinden emin olma eğilimi.
Baskın: Diğer kişilere karşı yeteri kadar yardımsever olmaksızın kendi ihtiyaçlarını önde tutma eğilimi.
Sert / Kırıcı: İlişki kurma veya empatik davranmaya yeteri kadar önem vermeksizin kuralları uygulatma eğilimi.
Aşırı Hoşgörülü: Kuralları yeterince uygulatmaksızın veya diğer kişileri yeteri kadar sorumlu tutmaksızın sıcakkanlı ve empatik olma eğilimi.
Kaçamak Davranan: Yeteri kadar doğrudan olmaksızın ifadelerini düşünceli bir şekilde seçme eğilimi.
4. Problem Solving & Decision Making (Problem Çözme ve Karar Verme)
Yüksek stresli durumlar dahil olmak üzere sorunları tanımlama, seçenekleri değerlendirme ve risk alarak etkili karar verme yeteneğidir.
Temel Özellikler:
Analitik: Olguları ve durumları mantık çerçevesinde inceleme eğilimi.
Olası Sorunları Analiz Eden: Bir plan veya stratejiye ilişkin olası zorlukları detaylı bir şekilde inceleme eğilimi.
Karar Verici / Karar Veren: Karar verme yetkisine sahip olma ve bu konuda sorumluluk üstlenme isteği.
İşbirliği Yapan: Karar alırken diğer kişilerle işbirliği yapma eğilimi.
Araştırma / Öğrenme: Yeni bilgiler toplama ve kavramaktan keyif alma.
Sistematik: Her adımda dikkatli veya sistemli düşünmeyi gerektiren görevlerden keyif alma.
İnisiyatif Alan: Yapılması gerekenleri kavrama ve kendi başına ilerleme eğilimi.
Doğruyu Arayan: Kendi fikirlerine/görüşlerine saplanıp kalmaksızın farklı bakış açılarını araştırma ve sonuca varma eğilimi.
İstenen Özellikler:
İyimser: Geleceğin olumlu olacağına inanma eğilimi.
Sezgisel: Karar verirken önsezileri de kullanma eğilimi.
Deneyen: Bir şeyler yaparken yeni şeyler ve yeni yöntemler deneme eğilimi.
Farklı Görüşlere Açık: Birçok farklı görüşü değerlendirme eğilimi.
Kaçınılması Gereken Özellikler:
Dürtüsel: Olası zorlukları yeteri kadar analiz etmeksizin risk alma eğilimi.
Otoriter: Diğer kişilerle yeteri kadar işbirliği yapmaksızın bağımsız olarak karar alma eğilimi.
Dogmatik: Farklı fikirlere yeteri kadar açık olmaksızın kendi görüşlerinden emin olma eğilimi.
Sonuçlandırmayan: Belirli bir yönde ilerlemek için yeteri kadar sebat göstermeksizin yeni şeyler deneme eğilimi.
İletişimden Kaçınan: Açıksözlülük ve diplomatik lisan eksikliği eğilimi.
Savunmacı: Kendini geliştirmeyi yeteri kadar istemeden kendini olduğu gibi kabul etme eğilimi.
Hızlı Ama Özensiz: Detaylara veya doğruluğa yeteri kadar dikkat etmeksizin hızlı çalışma eğilimi.
Karar Almaktan Kaçınan: Hem karar verme yetkisinden hem de ortak karar almaktan kaçınma eğilimi.
Kuşkucu: Bir plan veya stratejinin olası faydaları üzerinde yeteri kadar durmaksızın olası zorluklarına odaklanma eğilimi.
Aşırı Titiz: Değişimlere yeteri kadar uyum sağlamaksızın detaylara odaklanma eğilimi.
5. Resilience (Dayanıklılık)
Stresle başa çıkma, aksiliklerden kurtulma ve baskı altında performansı sürdürme yeteneğidir.
Temel Özellikler:
Karar Verici / Karar Veren: Karar verme yetkisine sahip olma ve bu konuda sorumluluk üstlenme isteği.
İyimser: Geleceğin olumlu olacağına inanma eğilimi.
Sebatkar / Israrcı: Ciddi engellerle karşılaşılmasına rağmen sebatkar olma eğilimi.
Baskıya Tolerans: Zaman sınırı ve yoğun bir program içinde çalışmaya ilişkin rahatlık ve sakinlik düzeyi.
Kendini Geliştirme: Kendini geliştirme veya daha iyi olmaya çalışma eğilimi.
Stres Yönetimi: Ortaya çıktığında stresi başarılı bir şekilde yönetirken aynı zamanda sakin ve rahat olma eğilimi.
Zoru Başarma İsteği: Zor hedef veya görevleri denemeye hazır olma.
Kendini Önde Tutan: Kişisel isteklerini ve ihtiyaçlarını önde tutma eğilimi.
Analitik: Olguları ve durumları mantık çerçevesinde inceleme eğilimi.
İstenen Özellikler:
İşbirliği Yapan: Karar alırken diğer kişilerle işbirliği yapma eğilimi.
Açık Sözlü: Doğrudan, konuya odaklı ve açık sözlü olma eğilimi.
Etkileme: Başkalarını ikna etmeye çalışma eğilimi.
Rahat: Çalışırken rahat hissetme veya sakin olma eğilimi.
Doğruyu Arayan: Kendi fikirlerine/görüşlerine saplanıp kalmaksızın farklı bakış açılarını araştırma ve sonuca varma eğilimi.
Esnek: Değişimlere kolayca uyum sağlama eğilimi.
Farklı Görüşlere Açık: Birçok farklı görüşü değerlendirme eğilimi.
Kaçınılması Gereken Özellikler:
Kararı Başkasına Bırakan: Karar verme sorumluluğunu yeterince üstlenmekten kaçınırken ortak karar alma sürecini destekleme eğilimi.
Sonuca Varamayan: Yeterli sonuç üretemeden fikirler üzerinde düşünme eğilimi.
Kuşkucu: Bir plan veya stratejinin olası faydaları üzerinde yeteri kadar durmaksızın olası zorluklarına odaklanma eğilimi.
Çözüm Üretmeyen: Yeni şeyler denemekten kaçınma eğiliminin yanı sıra sebat eksikliği.
Otoriter: Diğer kişilerle yeteri kadar işbirliği yapmaksızın bağımsız olarak karar alma eğilimi.
Karar Almaktan Kaçınan: Hem karar verme yetkisinden hem de ortak karar almaktan kaçınma eğilimi.
Körü Körüne İyimser: Bir plan veya stratejinin olası zorluk veya sorunlarını yeteri kadar analiz etmeksizin olası faydalarına odaklanma eğilimi.
Savunmacı: Kendini geliştirmeyi yeteri kadar istemeden kendini olduğu gibi kabul etme eğilimi.
Baskın: Diğer kişilere karşı yeteri kadar yardımsever olmaksızın kendi ihtiyaçlarını önde tutma eğilimi.
İsyankar Özerklik: Yeteri kadar ve uygun inisiyatif almaksızın otoriteden bağımsız olmaya çalışma eğilimi.
İletişimden Kaçınan: Açıksözlülük ve diplomatik lisan eksikliği eğilimi.
Dogmatik: Farklı fikirlere yeteri kadar açık olmaksızın kendi görüşlerinden emin olma eğilimi.
6. Teamwork (Ekip Çalışması)
Ekip üyeleri arasında işbirliği, karşılıklı destek, güven inşası ve güvenlik hedeflerine ulaşmak için birlikte çalışma becerisidir.
Temel Özellikler:
Takım: İşbirliği içinde takım çalışması yapmaktan keyif alma.
Çatışma Karşısında Rahatlık: Çatışma veya anlaşmazlık durumunda rahat ve sakin olma eğilimi.
Diplomatik Lisan: İfadelerini düşünceli bir şekilde seçme eğilimi.
İşbirliği Yapan: Karar alırken diğer kişilerle işbirliği yapma eğilimi.
İşbirliği Talep Eden: Diğer kişileri bir çalışmaya katılma veya dahil olmaya davet etme eğilimi.
Farklı Görüşlere Açık: Birçok farklı görüşü değerlendirme eğilimi.
İstenen Özellikler:
Kendini Önde Tutan: Kişisel isteklerini ve ihtiyaçlarını önde tutma eğilimi.
Esnek: Değişimlere kolayca uyum sağlama eğilimi.
Yardımsever: Diğer kişilerin ihtiyaçlarını önemseme ve kişilerin hedeflerine ulaşmaları için yardım etme veya destek olma eğilimi.
Etkileme: Başkalarını ikna etmeye çalışma eğilimi.
Stresi Başarıyla Yöneten: Gerginlik ve zorluklar ortaya çıktığında bunlarla etkili bir şekilde baş edebilme eğilimi.
Müzakereci: Kazançlı bir anlaşma sağlamak için pazarlık yapma eğilimi.
Sıcakkanlılık / Empati: Diğer kişilere karşı yakınlık hissi ve olumlu duyguları ifade etme eğilimi.
Düzeltilmeye Açık: Performansı artırmaya yönelik rehberliği kabul etme eğilimi.
Sözünü Sakınmamaya Tolerans: Diğer kişilerin sert veya açık sözlü ifadeleri karşısında rahatlık düzeyi.
Coşkulu: Kendi hedefleri konusunda istekli ve heyecanlı olma eğilimi.
Kaçınılması Gereken Özellikler:
Dogmatik: Farklı fikirlere yeteri kadar açık olmaksızın kendi görüşlerinden emin olma eğilimi.
Baskın: Diğer kişilere karşı yeteri kadar yardımsever olmaksızın kendi ihtiyaçlarını önde tutma eğilimi.
Otoriter: Diğer kişilerle yeteri kadar işbirliği yapmaksızın bağımsız olarak karar alma eğilimi.
Kuralları Zorla Uygulatma: Diğer kişilerin işbirliğini yeteri kadar talep etmeksizin kuralları uygulatma eğilimi.
Sert / Kırıcı: İlişki kurma veya empatik davranmaya yeteri kadar önem vermeksizin kuralları uygulatma eğilimi.
Sonuca Varamayan: Yeterli sonuç üretemeden fikirler üzerinde düşünme eğilimi.
Duyarsız: Yeteri kadar sıcakkanlı ve empatik olmaksızın kendi ihtiyaçlarını önde tutma eğilimi.
İsyankar Özerklik: Yeteri kadar ve uygun inisiyatif almaksızın otoriteden bağımsız olmaya çalışma eğilimi.
Körü Körüne İyimser: Bir plan veya stratejinin olası zorluk veya sorunlarını yeteri kadar analiz etmeksizin olası faydalarına odaklanma eğilimi.
Aşırı Hoşgörülü: Kuralları yeterince uygulatmaksızın veya diğer kişileri yeteri kadar sorumlu tutmaksızın sıcakkanlı ve empatik olma eğilimi.
Harrison Raporunun Bireysel ve Grup CRM Eğitimlerine Katkısı
Harrison Assessments CRM Raporunun ortaya koyduğu bu "mikro davranışsal" veriler, ekiplerin eğitim ve gelişim stratejilerinde son derece değerli ve yönlendirici bir kaynak olabilir:
Bireysel Gelişim ve Hedefe Yönelik Koçluk: Geleneksel CRM eğitimleri genellikle genel prensipleri içerir, ancak bu rapor her bir çalışanın nerede tıkandığını tam olarak belirler. Örneğin, bir personelin teknik yeterliliği tam olabilir ancak kararlarında çok "Otoriter" davranarak ekip içi işbirliğini zedeliyor olabilir. Veya bir başkası "Hızlı Ama Özensiz" davranarak operasyonel risk yaratıyor olabilir. Rapor sayesinde kişiye özel, nokta atışı geri bildirimler verilebilir ve bireylerin sadece ihtiyaç duydukları alanlarda (örneğin stres yönetimi veya diplomatik iletişim) eğitilmeleri veya koçluk almaları sağlanabilir.
Grup Uyumunun Sağlanması ve Ekip Kurma Stratejileri (Crew Pairing): Rapor verileri grup ölçeğinde değerlendirildiğinde, bir departmanın veya filonun genel "zayıf karnı" tespit edilebilir. Diyelim ki bir ekibin geneli "Körü Körüne İyimserlik" ve "Çatışma Karşısında Rahatsızlık" eğilimlerine sahipse, bu grup potansiyel tehlikeleri gözden kaçırmaya ve sorunları sümen altı etmeye yatkındır. Bu tespit; tüm ekibe yönelik özel senaryo tabanlı "Çatışma Yönetimi" veya "Risk Değerlendirme" çalıştayları düzenlemeyi mümkün kılar. Ayrıca uçuş ekipleri eşleştirilirken, farklı ve birbirini dengeleyen yetkinliklere sahip bireyler bir araya getirilerek operasyonel güvenlik maksimize edilebilir.
Sonuç olarak; Memnuniyet Performans Teorisi temelli bu rapor, eğitim yöneticilerine kişilerin neleri yapmaktan kaçındığını ve nelerde ısrarcı olduğunu gösterir. Eğitimleri "yapılması gerekenler" adlı teorik bir listeden çıkarıp, doğrudan kişilerin davranışsal eğilimlerine nüfuz eden ve gerçek iş performansını dönüştüren, veriye dayalı stratejik bir sürece dönüştürür.






Yorumlar