Özet Havacılık endüstrisinde teknolojik gelişmeler ve otomasyon sistemleri kaza oranlarını önemli ölçüde azaltmış olsa da, beklenmedik, karmaşık ve kural kitaplarında yer almayan kriz anlarında uçuş emniyetinin sağlanmasındaki en temel unsur "insan faktörü" olmaya devam etmektedir (Kanki, Anca ve Chidester, 2019). Bu çalışmanın başlangıç niteliğindeki ilk bölümünde, 4 Kasım 2010 tarihinde gerçekleşen ve havacılık tarihinin en büyük "Siyah Kuğu" (Black Swan) olaylarından biri

Havacılıkta uçuş emniyetini tehdit eden unsurlar dendiğinde aklımıza genellikle hava şartları, teknik arızalar, yorgunluk veya sistem hataları gelir. Tehdit ve hata yönetimi (TEM) üzerine sürekli konuşulsa da, kendimizi temel bir tehdit olarak ne sıklıkla ele alıyoruz? Kokpitte bizimle uçan, üniforma giymeyen, uçuş öncesi brifinglerde hiç konuşmayan ve hiçbir kontrol listesinde (checklist) yer almayan görünmez bir mürettebat daha vardır: Egonuz . Jop Dingemans tarafından 18 M

Havacılık endüstrisinde uçuş emniyetinin sağlanması, yalnızca teknik becerilerin (Technical Skills) geliştirilmesine değil, aynı zamanda Teknik Olmayan Becerilerin (Non-Technical Skills - NTS)  de etkin bir şekilde kullanılmasına bağlıdır. Japonya'daki uçuş eğitim sistemleri (Ticari Pilot Lisansı - CPL ve Çoklu Ekip Pilot Lisansı - MPL) incelendiğinde, NTS eğitiminin ne zaman verilmesi gerektiği konusunda devam eden tartışmalar bulunduğu görülmektedir. Çoğu eğitmen teknik bec

Sivil havacılıkta uçuş emniyetinin en temel yapı taşlarından biri iletişimdir. Gökyüzündeki ve yerdeki operasyonların güvenli bir şekilde yürümesi, kokpit ile kule arasındaki bilgi alışverişinin kusursuz olmasına bağlıdır. Peki, her iki taraf da doğru iletişimi kurduğuna emin olduğunda bile gizli bir tehlikeyle karşı karşıya kalabileceğimizi hiç düşündünüz mü? Gelin, havacılık iletişimindeki "Yeterince Normal" (Normal Enough) yanılgısına yakından bakalım. "Tekrar Edin" Deme

European Cockpit Association (ECA) Havacılık Emniyet Koordinatörü Louise Woygnet  tarafından kaleme alınan ve 16 Mart 2026  tarihinde LinkedIn  platformundaki "European Pilots"  sayfasında yayımlanan makale, havacılığın en kritik ama yönetilmesi en zor sorunlarından birine odaklanıyor: Uçuş ekiplerinin yorgunluğu. Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı (EASA) tarafından düzenlenen Uçuş Süresi Sınırlamaları (FTL) ve Yorgunluk Risk Yönetimi (FRM) Konferansı'ndaki izlenimlerini akta

Bu yazı, Daan Vlaskamp, Annemarie Landman, Jeroen van Rooij ve James Blundell tarafından hazırlanan ve Elsevier'in International Journal of Industrial Ergonomics  (2025) dergisinde yayımlanan güncel bir araştırmadan derlenmiştir Günümüz sivil havacılığında güvenlik standartlarının ulaştığı yüksek seviye, pilotlarda doğal olarak "her şeyin normal gideceği" yönünde bilinçdışı bir beklenti yaratır. Ancak işler nadiren de olsa ters gittiğinde, bu durum genellikle aniden gerçekleş

In the high-stakes world of civil aviation, cabin crews are not merely hospitality providers; they are the primary guarantors of flight safety and security. Operating in confined spaces while managing unexpected emergencies, time zone changes, and diverse passenger groups creates immense and multifaceted stress factors. To navigate this complex environment, the industry has long relied on Crew Resource Management (CRM). However, a new paradigm is emerging to deepen these prot

Kendi düşünme sürecinin farkında olmak ve onu yönetebilmek olarak tanımlayabileceğimiz ve   Üstbiliş  olarak Türkçeleştirebileceğimiz Metacognition (Üstbiliş), duygusal çevikliğin zihinsel boyutu  olarak düşünülebilir. Duygusal çeviklik “nasıl hissediyorum ve buna nasıl tepki veriyorum?” sorusuna odaklanıp zihni sakinleştirir. Böylece zihnimiz “ne düşünüyorum, nerede takıldım, odağımı nasıl yeniden ayarlayabilirim?” sorularını sorduğumuz Metacognition (Üstbiliş)’a hazır hâle

1. Giriş Havacılık tarihi incelendiğinde, kazaların önemli bir kısmında, ekip üyelerinin çekingen davranışları veya tam tersi saldırgan tutumları nedeniyle kritik bilgilerin paylaşılamadığı, uyarıların zamanında yapılamadığı görülmektedir. Assertiveness, Webster sözlüğünde "başkalarının haklarını çiğnemeden kendi haklarını savunabilmek, duygu, düşünce ve inançlarını uygun yollarla ifade edebilmek" olarak tanımlanmaktadır (Minibaş-Poussard, 2002). Havacılık bağlamında bu tanım

Sivil havacılık endüstrisi; yüksek risklerin, gelişmiş teknolojilerin ve insan faktörünün operasyonel başarıda hayati bir rol oynadığı oldukça zorlu bir çalışma alanıdır. Uçaklarda görev yapan kabin ekipleri, genellikle yalnızca yolcu konforuyla ilgilenen yüzler olarak algılansalar da, aslında kabin içindeki uçuş emniyetinin (safety) ve güvenliğinin (security) en temel ve birincil teminatçılarıdır. Dar alanlarda çalışmak, beklenmedik acil durumlar, uyku düzensizlikleri ve far

Temuçin Gürel Beyin LinkedinIn paylaşımında bahsettiği ve son yayımlanan "İyi Pilot Olmak İçin - Kısa, Kolay, Pratik Bilgiler" kitabında da yer alan örnek olay ile ilgili paylaşım altına yorumlar yaptım. Bunları ana başlıklarla paylaşmak isterim. Konu şöyle; Kokpit kabin ortak eğitimi. Bir vaka değerlendirmesi yapılıyor. Sınıftan bir Kaptan söz alıp konuşan bir Kabin Amirinin iki kere sözünü kesiyor, yüksek tondan kendi düşüncelerini söylüyor. Amir bu duruma içerliyor ve eğit

Ayça Mumkule & Eray Beceren - Anahtar Eğitim Ticari havacılık sektörü, teknik beceriye ek olarak, sarsılmaz bir disiplin, yüksek durumsal farkındalık ve sürekli gelişim döngüsü gerektiren dinamik bir alandır. Genç pilotlar için mesleki kariyerlerinin başlangıcı, sadece uçuş saatlerini kaydetmekten ibaret değildir; bu süreç, emniyeti ve operasyonel verimliliği merkeze alan bir profesyonel kimliğin inşa edilmesidir. James Clear’ın   "Atomik Alışkanlıklar"  felsefesinde belirtti

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) tarafından 16 Şubat 2026 tarihinde yayımlanan "Jazeera Airways – İlk Kuveyt Havacılık Emniyeti Forumu ve Mürettebat Refahı En İyi Uygulamaları" başlıklı belgede, modern havacılık sektöründe personel sağlığı ile operasyonel emniyet arasındaki kritik ilişki ele alınmaktadır. 28 Ekim 2025 tarihinde Jazeera Airways 'in ev sahipliğinde, Kuveyt'in 2035 Vizyonu doğrultusunda gerçekleştirilen bu forum; düzenleyicileri, operatörleri ve

Havacılık emniyetinin en büyük insan faktörleri zorluklarından biri, pilotların kritik anlarda performansını doğrudan etkileyen yorgunluktur . Geleneksel olarak uzun görev günlerinden kaynaklanan yorgunluğun yanı sıra, günümüzde bilişsel kapasiteyi tüketen kronik dikkat dağınıklığı  yeni bir tehlike kaynağı olarak öne çıkmaktadır. Bu yazı, havacılık camiasındaki tartışmaları, yorumları ve paylaşımları bilimsel verilerle birleştirerek, bu iki yorgunluk türünün yönetimi ve önle

Havacılık emniyetinde pilotların eğitimi üzerine sayısız çalışma yapılırken, yolcu kabinindeki emniyetin belkemiği olan kabin memurlarının kritik bir konuda yalnız bırakıldığı ortaya çıktı. Alex Pollitt ve Daan Vlaskamp tarafından yürütülen yeni bir araştırma, kabin ekiplerinin ani ve beklenmedik olaylar karşısında yaşadığı "İrkilme ve Şaşkınlık" (Startle and Surprise - S&S) durumunu yönetmek için yeterli eğitime sahip olmadığını ve bunun ciddi sonuçlar doğurabileceğini göste

9 Temmuz 2024 tarihinde, LATAM Airlines'a ait PT-MUG tescilli Boeing 777-300ER tipi uçak, Milano Malpensa Havalimanı'ndan (MXP) Sao Paulo'ya (GRU) gerçekleştirilen kalkış sırasında pist yüzeyine kuyruk çarpmıştır (tail strike). Olayın temel nedeni, uçağın kalkış ağırlığının (Takeoff Weight) performans hesaplama uygulamasına ve uçuş yönetim bilgisayarına (FMC) yaklaşık 100 ton eksik girilmesi, bunun sonucunda da kalkış hızlarının (V1, VR, V2) olması gerekenden çok daha düşük

Havacılık dünyası dışarıdan bakıldığında disiplin, üniforma ve seyahat özgürlüğü ile özdeşleştirilen prestijli bir alan olarak görülür. Ancak Carine Lage tarafından paylaşılan "Bir Pilotun İtirafı: Pilotluk Mesleğinin Sessiz Yükü" (A Pilot’s Confession. The Silent Weight of the Pilot Profession) başlıklı makale, kokpitin kapıları ardındaki psikolojik ve insani maliyeti gözler önüne sermektedir. Anonim bir pilotun gerçek yaşam deneyimlerine dayanan bu anlatı, pilotların sade

Havacılık kazaları denildiğinde akla genellikle fırtınalı havalar, teknik arızalar veya kokpitteki kaos anları gelir. Ancak havacılık profesyoneli Alejandro Gabriel Giordano 'nun LinkedIn paylaşımına göre, en büyük felaketlerin tohumları kaosun ortasında değil, tam tersine "normalliğin" en yoğun hissedildiği anlarda atılır. Çoğu havacılık olayının kaza kırım raporları incelendiğinde, başlangıç sahnesinin korkutucu derecede sıradan olduğu görülür: Hava durumu mükemmeldir. 🌤️

UÇUŞ EKİPLERİNİN DUYGUSAL ZEKASI: Uçuş Ekiplerinde Takım Zekasını İnşa Etmek Sivil havacılık operasyonları, her biri kendi alanında son derece eğitimli, teknik becerileri yüksek ve hata payı düşük çalışanlardan oluşan "virtüözlerin" bir araya geldiği bir dünyadır. Bir kaptan pilot, bir yardımcı pilot ve deneyimli kabin memurları; kendi uzmanlık alanlarında birer yıldız oyuncu gibidirler. Ancak havacılık tarihindeki birçok olay göstermiştir ki, en yetenekli bireyleri bir araya

Sivil havacılık dünyasında bir uçuşun emniyetle tamamlanması; pilotların binlerce saatlik uçuş tecrübesine ve kabin ekiplerinin acil durum prosedürlerine olan hakimiyetine bağlıdır. Ancak, Vanessa Urch Druskat ’ın "The Emotionally Intelligent Team" (Duygusal Zekalı Takım)  yaklaşımına göre, en yetenekli kaptan pilotları ve en deneyimli kabin amirlerini aynı uçakta toplamak, o ekibin "mükemmel" bir performans sergileyeceği anlamına gelmez. Havacılıkta teknik beceriler (hard sk