Yapay Zekânın Çözemediği 8.8 Trilyon Dolarlık Sorun: Liderlikte Duygusal Zekâ

David Thompson tarafından kaleme alınan bu makale, iş dünyasının yapay zekaya (AI) yaptığı devasa yatırımlara rağmen karşılaştığı temel bir sorunu ele almaktadır: İnsan Faktörü ve Duygusal Zekâ Eksikliği. Makale, teknolojinin başarısının sadece yazılıma değil, onu kullanan insanların duygusal kapasitesine bağlı olduğunu vurgulamaktadır.

Yapay Zeka Yatırımları ve Beklenmeyen Sonuçlar

2024 yılında kurumsal yapay zeka harcamaları 252 milyar doları aşmış olmasına rağmen, üretken yapay zeka (Generative AI) pilot projelerinin %95'i ölçülebilir bir yatırım getirisi (ROI) sağlayamamıştır. Thompson'a göre buradaki sorun teknolojinin çalışmaması değil, insanların bu teknolojiye uyum sağlayamamasıdır. Organizasyonların teknoloji yatırımlarından değer elde edebilmesi için ihtiyaç duyduğu uyum sağlama, bağlantı kurma ve karmaşıklık içinde liderlik etme kapasitesinde küresel bir düşüş yaşanmaktadır.

"Duygusal Durgunluk" (Emotional Recession)

Six Seconds CEO'su Joshua Freedman tarafından ortaya atılan ve araştırmacılar tarafından "Duygusal Durgunluk" olarak adlandırılan bir kavram, mevcut durumu özetlemektedir. Frontiers in Psychology dergisinde yayımlanan yeni araştırmalara göre, 2020'den bu yana küresel çapta şu düşüşler gözlemlenmiştir:

• Duygusal zeka puanlarında %3,5 düşüş,

• Refah düzeyinde %3,92 düşüş,

• İyimserlikte %4,87 düşüş.

Bu veriler sadece "yumuşak" ölçümler değil, çalışan bağlılığı, elde tutma ve karar kalitesinin öncü göstergeleridir. Dünya Ekonomik Forumu'nun Aralık 2025 raporu da işbirliği, eleştirel düşünme ve duygusal zeka gibi insani becerilerin otomatize edilmesinin en zor yetenekler olduğunu, ancak iş piyasasında bu becerilerin ölçüm eksikliği nedeniyle hala "görünmez" kaldığını belirtmektedir.

Ekonomik Maliyet ve Güven Krizi

Duygusal zeka eksikliğinin ekonomik faturası oldukça ağırdır. Gallup verilerine göre, çalışanların işe bağlılığının düşük olması küresel ekonomiye yılda 8,8 trilyon dolara mal olmaktadır. Ayrıca McKinsey araştırması, zayıf karar alma süreçlerinin tipik bir Fortune 500 şirketi için yılda yaklaşık 250 milyon dolarlık iş gücü kaybına ve uygulama hatasına neden olduğunu göstermektedir.

Bu krizin merkezinde ise "güven" yatmaktadır. 2026 Edelman Güven Barometresi, insanların %70'inin farklı değerlere veya geçmişe sahip kişilere güvenmekte tereddüt ettiğini ortaya koymaktadır. İşverenler bu güven açığını kapatabilecek en iyi konumdaki aktörler olarak görülse de, bu durum yöneticilerin duygusal zeka kapasitesine bağlıdır. Ekiplerin yöneticilerine duyduğu güven, bağlılık oranlarını dört kat artırmakta ve tükenmişlik hissini üçte bire indirmektedir.

Duygusal Zekayı "Operasyonel" Hale Getirmek

Makale, duygusal zekanın (EQ) iş dünyasında bir seçenek değil, operasyonel bir zorunluluk olduğunu savunmaktadır. Yüksek güvene dayalı kültürler, düşük güvenli ortamlara göre %50 daha yüksek üretkenlik göstermektedir.

Six Seconds tarafından yapılan analizler ve vaka çalışmaları, duygusal zekanın somut iş sonuçlarına dönüştüğünü kanıtlamaktadır:

• Küresel lojistik şirketi Kuehne + Nagel'de operasyonel etkinlikte %66 artış,

• Sheraton'da %23 gelir artışı ve istenmeyen personel devrinde %20 azalma sağlanmıştır.

Joshua Freedman'ın belirttiği gibi, "Yapay zeka neyin mümkün olduğunu belirleyecek, duygusal zeka ise neyin değerli olduğunu belirleyecektir".

Liderler İçin Üç Temel Eylem Planı

David Thompson, araştırmalara dayanarak liderlerin ve organizasyonların bu "Duygusal Durgunluk"tan çıkması için üç kanıta dayalı eylem önermektedir:

1. Eğitimi Standartlaştırın: Duygusal zeka eğitimi seçmeli değil, her yönetici için standart bir eğitim olmalıdır. Yöneticilerin yarısından azı resmi yönetim eğitimi almaktadır, oysa ekip sonuçlarındaki farkın çoğunu onlar yaratır.

2. Ölçümleyin: Güven ve çalışan bağlılığı, tıpkı gelir gibi yönetici panolarında yer almalıdır. Bu göstergeler finansal performansın öncüsüdür.

3. Ölç-Geliştir-Tekrar Ölç Döngüsü: Duygusal zeka öğrenilebilir bir yetenektir. Mevcut durumu ölçen, hedefli gelişim sağlayan ve ilerlemeyi takip eden organizasyonlar, hem insan hem de iş sonuçlarında sürdürülebilir iyileşme görmektedir.

   
   

Sonuç

Şirketlerin "Yapay zekayı nasıl uygularız?" sorusu yerine "Liderlerimiz yapay zekayı değerli kılacak duygusal zekaya sahip mi?" sorusunu sormaları gerekmektedir. Geleceğin rekabet avantajı yapay değil, duygusal olacaktır.

Kaynak: 

David Thompson, "The $8.8 Trillion Problem AI Can't Solve: Emotional Intelligence in Leadership" (17 Şubat 2026)