Havacılık sektöründe emniyet ve eğitim yaklaşımları gelişirken, pilotların beklenmedik durumlarla başa çıkma kapasitelerini artırmak büyük önem taşımaktadır. Boeing Resilience Model, pilotların yetkinlikler ve Tehdit ve Hata Yönetimi (TEM) aracılığıyla riskleri etkili bir şekilde yönetme ve beklenmedik durumlara yanıt verme yeteneğini (resilience) geliştirmeyi amaçlayan yapılandırılmış bir çerçevedir. Modelin Felsefi ve Psikolojik Temelleri Bu modelin merkezinde yer alan "Bil

Uluslararası Havacılık Emniyeti Soruşturmacıları Derneği’nin (ISASI) "Soruşturma Yoluyla Geliştirilmiş Emniyet" mottosu, havacılık emniyetini tehdit eden unsurların belirlenmesinde kaza soruşturmacılarının ne kadar hayati bir rol oynadığını güçlü bir şekilde vurgular. Bu doğrultuda hazırlanan ve havacılık sektörüne ışık tutan değerli çalışmalardan biri de Prof. Dr. Markus Bieswanger, Doç. Dr. Elizabeth Mathews ve Emekli Kaptan Pilot/ Soruşturmacı Enrique "Rick" Valdes tarafın

KOKPİTTEN BAKIŞ SAYI 68 (Sayfa 60-63): https://www.talpa.org/wp-content/uploads/2026/05/kokpittenbakis68internet30nisan26-1-1.pdf 1. Temel Kavramlar Günümüzde airmanship kavramı, uçağı uçurmak, sistemleri yönetmek gibi teknik becerilerden çok daha derin bir anlam taşır. Carey Edwards’a göre bu kavram, doğru zamanda doğru davranışı sergileme becerisiyken, Tony Kern bu davranışın arkasındaki oyuncuları, yani karakteri, disiplini ve değerleri de vurgular. Bu çok önemli iki bakış

Dergi Bilgileri Yayınlayan: İstanbul Üniversitesi Havacılık Psikolojisi Araştırmaları Enstitüsü (İstanbul University Press) Dergi Adı: Human Factors in Aviation and Aerospace (HFAA) Sayı: Cilt 3, Sayı 1 Tarih: 2026 (Nisan) Aşağıda, bu sayıda yer alan makalelerin havacılık sektörüne ilgi duyan her kademeden okuyucu için hazırlanmış kısa özetlerini bulabilirsiniz: 1. Makale Başlığı: İkinci Pilotların Atılganlık ve Algılanmış Stres Seviyeleri Arasındaki İlişki (Relationship Betw

Havacılık endüstrisinde operasyonların kalbinde, her adımı ince ince hesaplanmış ve titizlikle yazılmış kılavuzlar (manuals) yer alır. Bu prosedürler, uçuşları öngörülebilir kılmak ve her şeyden önemlisi operasyonları emniyetli bir şekilde yürütmek için tasarlanmıştır. Ancak gökyüzündeki dinamik ortam, kağıt üzerindeki mükemmel senaryolarla her zaman örtüşmez. Juliana Oliveira’nın LinkedIn platformunda yayımlanan ve sektör profesyonelleri arasında derin bir yankı uyandıran "W

İletişim, insanlık tarihi boyunca bir mesajı bir zihinden diğerine aktarmanın temel aracı olmuştur. Ancak iletişimde asıl başarı, mesajın sadece karşı tarafa ulaşması değil, karşı tarafın zihninde hedeflenen etkiyi ve kavrayışı tam olarak yaratabilmesidir. Hayley Mulenda Record, Speak Up adlı eserinde bu gerçeği çok güçlü ve derin bir soruyla özetler: "Ne söylemeye çalıştığınız açık mı?" Hayley Mulenda Record’a göre iletişimin özü karmaşık ifadeler kullanmak, kelime oyunları

Havacılık endüstrisi, kuralların kanla yazıldığı, sıfır hata toleransıyla çalışan ve sürekli gelişimi merkeze alan eşsiz bir ekosistemdir. Bu ekosistemde teknik bilgi ve uçuş becerileri ne kadar hayatiyse, kokpit içindeki iletişim, ekip çalışması ve liderlik yaklaşımı da o kadar kritiktir. Kaptan Pilot Ariya Cakra’nın profesyonel iş ağı LinkedIn üzerinden paylaştığı ve havacılık camiasında geniş yankı uyandıran "Havacılıkta Toksik Liderlik" (Toxic Leadership in Aviation) konu

4 Kasım 2010 tarihinde Singapur'dan Sidney'e hareket eden Qantas havayollarına ait QF32 sefer sayılı A380 uçağı, kalkışın dördüncü dakikasında 2 numaralı motorunda tarihte eşi görülmemiş bir türbin diski patlaması yaşadı. Kaptan Richard de Crespigny komutasındaki beş kişilik kokpit ekibi; 22 sistemden 21'ini etkileyen hasara karşın, 469 yolcu ve mürettebatı güvenle yere indirmeyi başardı. Olayla ilgili detaylı bilgi: QF32 Uçuşunda Ekip Kaynak Yönetimi ve İnsan Faktörleri Bu y

Tarihsel süreçte uçuş emniyetini artırmak için teknik eğitimlere ve uçak sistemlerinin geliştirilmesine odaklanılmış olsa da, günümüzde havacılık kazalarının temelinde büyük oranda "insan faktörü" ve iletişim eksikliklerinin yattığı bilinmektedir. Bu zorlu operasyonel ortamda emniyetin sağlanması ve ekip kaynak yönetiminin (CRM) başarıyla uygulanması, pilotların yalnızca üst düzey teknik uçuş becerilerine değil, aynı zamanda güçlü duygusal zekâ (EQ) yetkinliklerine sahip olma

Havacılık sektörü, insanlığın en karmaşık, en büyüleyici ve hata payının en düşük olduğu endüstrilerden biridir. Binlerce metre yüksekte, yüzlerce insanın hayatını taşıyan devasa makineleri yönetmek, kusursuz bir teknik bilgi gerektirdiği kadar, derin bir insan yönetimi anlayışı da gerektirir. İşte tam da bu nedenle havacılık, liderlik kavramına dair modern iş dünyasına ve takım çalışmasına paha biçilmez dersler sunar. Bu derslerin en önemlilerinden biri, köklü bir zihniyet d

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği'nin (IATA), artan küresel pilot açığını kapatmak amacıyla ticari havayolu pilotlarının emeklilik yaşını 65'ten 67'ye çıkarma teklifi, sivil havacılık dünyasında hararetli bir tartışmayı ateşledi. Bu yazı; IATA'nın Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü'ne (ICAO) sunduğu teklif metni ile emekli havayolu kaptanı ve yazar Reyné O'Shaughnessy'nin LinkedIn platformunda başlattığı, çok sayıda deneyimli havacının katıldığı kapsamlı tartışmadan der

Havacılık endüstrisinde, sistemler ne kadar gelişmiş olursa olsun, operasyonların merkezinde her zaman insan yer alır. Bu nedenle, kaza ve olayların kök nedenlerini araştırırken insan faktörlerini (human factors) anlamak, havacılık emniyeti (safety) açısından kritik bir öneme sahiptir. Bu blog yazısında, 19 Mayıs 2025 tarihinde Singapur Changi Havalimanı'nda bir Boeing B737-800 uçağının karıştığı pist ihlali (runway incursion) olayını, Singapur Ulaştırma Emniyeti Soruşturma B

Prof. Dr. Türker Kılıç'ın geliştirdiği bağlantısallık, bütünsellik ve yaşamdaşlık paradigmaları, sivil havacılık operasyonlarında uçuş emniyeti (flight safety), ekip kaynak yönetimi (CRM) ve operasyonel verimlilik için devrim niteliğinde bir bakış açısı sunar. Bu kavramlar, uçuş sürecine dahil olan kokpit, kabin, hava trafik kontrol (ATC), yer hizmetleri ve bakım personeli arasındaki ilişki, iletişim, verimlilik ve uyumu doğrudan şekillendirir. Bağlantısallık: İletişim ve İli

Sivil havacılık dünyasında meydana gelen kazalar nadiren tek bir hatadan kaynaklanır; onlar genellikle emniyet zincirindeki ardışık kırılmaların ve insan faktörleri (human factors) zafiyetlerinin bir sonucudur. 22 Mart 2026 tarihinde LaGuardia Havalimanı'nda (LGA) gerçekleşen trajik kaza, havacılık profesyonelleri için son derece önemli dersler barındırmaktadır. Air Canada Express 8646 sefer sayılı CRJ-900 tipi yolcu uçağı ile havalimanı kurtarma ve yangınla mücadele (ARFF) a

Havacılık endüstrisinde pilotların "wellbeing" (esenlik ve refah) durumu yalnızca bireysel bir sağlık meselesi değil, aynı zamanda uçuş emniyetini doğrudan etkileyen kritik bir güvenlik unsurudur. Aeromedical Safety Coalition (ASC) tarafından hazırlanan güncel Pilot Akran Destek Programları (PSP) raporu, pilotların mental sağlığı ve yardım arayış süreçleri hakkında daha önce çok konuşulmayan, spesifik ve oldukça çarpıcı tespitler sunuyor. İşte raporda wellbeing konusunda öne

Aeromedical Safety Coalition (ASC) tarafından ABD'deki Pilot Akran Destek Programları (PSP) üzerine hazırlanan rapordan yola çıkarak, aslında hepimizin hayatına ve iş süreçlerine dokunan çok kritik bir konuyu ele alacağız: Veri yetersizliğinde ve belirsizlik altında karar vermek. Rapor, havacılık tıbbi emniyeti gibi hata payının sıfır olduğu bir alanda bile kararların nasıl alındığına dair derinlemesine bir karar bilimi (decision science) analizi sunuyor. İşte bu dikkat çekic

Sivil havacılık dünyası, sıfır hata toleransı ve mükemmellik arayışı üzerine inşa edilmiş devasa bir sistemdir. Ancak en gelişmiş uçak sistemleri ve en katı prosedürler bile nihayetinde insan performansına, yani pilotların kararlarına ve fiziksel/zihinsel sağlığına bağlıdır. Son yıllarda ticari havayolu pilotlarının ruh sağlığı ve yaşadıkları zorlu yaşam olayları, havacılık dünyasında giderek daha fazla mercek altına alınmaktadır. Bu yazı, Aeromedikal Emniyet Koalisyonu (Aero

4 Kasım 2010 tarihinde Singapur'dan Sidney'e hareket eden Qantas havayollarına ait QF32 sefer sayılı A380 uçağı, kalkışın dördüncü dakikasında 2 numaralı motorunda tarihte eşi görülmemiş bir türbin diski patlaması yaşadı. Kaptan Richard de Crespigny komutasındaki beş kişilik kokpit ekibi; 22 sistemden 21'ini etkileyen hasara karşın, 469 yolcu ve mürettebatı güvenle yere indirmeyi başardı. Olayla ilgili detaylı bilgi: QF32 Uçuşunda Ekip Kaynak Yönetimi ve İnsan Faktörleri Bu m

Sivil havacılık sektörü, dışarıdan bakıldığında kusursuz işleyen, büyüleyici ve son derece prestijli bir dünya olarak görünür. Ancak bu devasa ekosistemin merkezinde yer alan pilotlar, kapalı kokpit kapılarının ardında eşine az rastlanır bir mesleki baskıyla mücadele ederler. Havacılık, doğası gereği "emniyet açısından kritik" bir sektördür. Bu durum, uçuş ekiplerinin sadece fiziksel olarak değil, bilişsel ve psikolojik olarak da sürekli zirvede olmalarını gerektirir. Peki, b

Özet Havacılık endüstrisinde teknolojik gelişmeler ve otomasyon sistemleri kaza oranlarını önemli ölçüde azaltmış olsa da, beklenmedik, karmaşık ve kural kitaplarında yer almayan kriz anlarında uçuş emniyetinin sağlanmasındaki en temel unsur "insan faktörü" olmaya devam etmektedir (Kanki, Anca ve Chidester, 2019). Bu çalışmanın başlangıç niteliğindeki ilk bölümünde, 4 Kasım 2010 tarihinde gerçekleşen ve havacılık tarihinin en büyük "Siyah Kuğu" (Black Swan) olaylarından biri