Havacılık endüstrisi, olağanüstü mühendislik başarıları, katı kurallar ve yedekli sistemler sayesinde günümüzde en emniyetli ulaşım şekli olarak kabul edilmektedir. Ancak bu kusursuz işleyen makinenin kalbinde son derece hassas ve karmaşık bir unsur yatar: İnsan . Havacılık sektörü derinden insan odaklı bir sektördür. Bu durum; pilotlardan kabin ekibine, mühendislerden hava trafik kontrolörlerine kadar emniyet açısından kritik tüm personelin ruh sağlığının ve psikolojik iyi o

Sivil havacılık sektörü, dışarıdan bakıldığında kusursuz işleyen, büyüleyici ve son derece prestijli bir dünya olarak görünür. Ancak bu devasa ekosistemin merkezinde yer alan pilotlar, kapalı kokpit kapılarının ardında eşine az rastlanır bir mesleki baskıyla mücadele ederler. Havacılık, doğası gereği "emniyet açısından kritik" bir sektördür. Bu durum, uçuş ekiplerinin sadece fiziksel olarak değil, bilişsel ve psikolojik olarak da sürekli zirvede olmalarını gerektirir. Peki, b

Özet Havacılık endüstrisinde teknolojik gelişmeler ve otomasyon sistemleri kaza oranlarını önemli ölçüde azaltmış olsa da, beklenmedik, karmaşık ve kural kitaplarında yer almayan kriz anlarında uçuş emniyetinin sağlanmasındaki en temel unsur "insan faktörü" olmaya devam etmektedir (Kanki, Anca ve Chidester, 2019). Bu çalışmanın başlangıç niteliğindeki ilk bölümünde, 4 Kasım 2010 tarihinde gerçekleşen ve havacılık tarihinin en büyük "Siyah Kuğu" (Black Swan) olaylarından biri

Havacılık sektöründe emniyet, genellikle tek bir kişinin aldığı kötü bir karar yüzünden kaybedilmez; aksine iyi kararlar birbiriyle bağlantı kuramadığında kaybedilir. EASA (Avrupa Birliği Havacılık Emniyeti Ajansı) tarafından yayımlanan Conversation Aviation dergisinin 2026 yılı 1. sayısında yer alan ve CEO Milena tarafından kaleme alınan "Organisational Collaboration: Where Safety Is Really Made" başlıklı makale, havacılık dünyasındaki herkesi yakından ilgilendiren bu k

Sun Tzu'nun Savaş Sanatı eserindeki ikinci bölüm olan "Savaşı Yürütmek" (Waging War), stratejik planlamanın (1. Strateji) ardından gelen ve teorinin pratiğe, planların ise sahaya döküldüğü icra aşamasıdır. Sun Tzu, bu bölümde doğrudan savaşın (rekabetin) maliyetlerine, lojistik zorluklarına ve uzayan çatışmaların getireceği yıkıcı sonuçlara odaklanır. Antik Çin'de yüz bin kişilik bir orduyu seferber etmenin devlete günlük bin ons gümüşe mal olacağını belirten Sun Tzu, hareket

Sun Tzu’nun Savaş Sanatı adlı ölümsüz eseri, her şeyden önce savaşın (ve modern bağlamda rekabetin) ciddiyetinin ve hayati öneminin kavranmasıyla başlar. Eserin henüz ilk satırlarında Sun Tzu, savaşın devlet için bir ölüm kalım meselesi olduğunu ve bu nedenle üzerinde titizlikle çalışılması, planlanması gereken bir konu olduğunu vurgular (Giles, 1910). Günümüz iş dünyasında, işletmeler için pazar payı kapma mücadelesi ve rekabet arenası da tam olarak bir var olma ya da yok ol

Bir örgüt kültürü, tek bir büyük krizle değil; fark edilmeden biriken küçük ödünlerle çöker. Toplantılarda giderek azalan sesler, birbirini izleyen kararsızlıklar, en iyi çalışanların sessizce kapıyı kapatması... Bunların her biri, kültürün içten içe eridiğinin işaretleridir. LinkedIn'de Mental Health sayfasında paylaşılan ve binlerce kişinin beğenisiyle geniş yankı uyandıran bir infografik, bu çöküşün 8 temel belirtisini ve her birine yönelik somut çözüm önerilerini gözler

Havacılıkta uçuş emniyetini tehdit eden unsurlar dendiğinde aklımıza genellikle hava şartları, teknik arızalar, yorgunluk veya sistem hataları gelir. Tehdit ve hata yönetimi (TEM) üzerine sürekli konuşulsa da, kendimizi temel bir tehdit olarak ne sıklıkla ele alıyoruz? Kokpitte bizimle uçan, üniforma giymeyen, uçuş öncesi brifinglerde hiç konuşmayan ve hiçbir kontrol listesinde (checklist) yer almayan görünmez bir mürettebat daha vardır: Egonuz . Jop Dingemans tarafından 18 M

Havacılık tarihinde Ekip Kaynak Yönetimi (CRM), otomasyon ve Yetkinlik Temelli Eğitim (CBT/EBT) gibi operasyonel devrimlere şahit olduk; şimdi ise emniyetteki yeni paradigma "ruh sağlığı farkındalığı" oluyor . 14 Nisan'da, Washington Temsilcisi Mr. Larsen tarafından sunulan "2025 Havacılıkta Ruh Sağlığı Yasası" (Mental Health in Aviation Act of 2025) ABD Temsilciler Meclisi'nden geçerek tarihi bir adım atıldı. Henüz Senato onayından geçmesi gerekse de, bu tasarı şimdiden sek

Sivil havacılık sektörü, son dönemde Orta Doğu'da yaşanan çatışmaların gölgesinde büyük bir sınav veriyor. Reuters haber ajansında, Allison Lampert ve Abhijith Ganapavaram imzasıyla yayımlanan güncel bir rapora göre, bölgede görev yapan havayolu pilotları çok ciddi güvenlik ve iş güvencesi endişeleriyle karşı karşıya. Sivil havacılık profesyonellerini yakından ilgilendiren bu durum, operasyonel zorunluluklar ile uçuş güvenliği arasındaki hassas dengeyi yeniden tartışmaya a

Havacılık endüstrisi, on yıllar boyunca teknik ve mekanik riskleri yönetme konusunda dünya çapında en başarılı ve en titiz sektörlerden biri olarak kendini kanıtlamıştır. Bir uçağa bindiğimizde, hayatımızı belki de hiç tanışmadığımız / tanışmayacağımız profesyonellere ve dünyanın en sıkı denetlenen emniyet sistemlerinden birine emanet ederiz. Pilotlar, yılda iki kez simülatör kontrollerinden geçer, sürekli tıbbi muayenelere tabi tutulur ve operasyonel verileri aralıksız olara

Modern bir yolcu uçağının kokpitine girdiğinizde ilk dikkat çeken şey ekranlar, sayısız tuş ve düğmelerdir. Sayılar, grafikler, göstergeler… Pilotlar bu bilgileri sürekli izler, yorumlar ve karar verir. Aslında uçuşun büyük bir kısmı “okuma, görme” ve “anlama” sürecidir. Peki ya uçuşu okumak yerine hissetmek mümkün olsaydı? Bu fikir, nörobilimci David Eagleman ’ın çalışmalarından doğan radikal bir yaklaşıma dayanıyor. Eagleman’ın temel iddiası basit ama oldukça sarsıcıdır: İ

İş hayatında toplantılarda, projelerde veya stratejik kararlarda iş arkadaşları ve yöneticilerle fikir ayrılıkları yaşamak kaçınılmazdır. Çoğu zaman bu anlaşmazlıklar kişilerde stres yaratır, iletişimi koparır ve iş ilişkilerini zedeler. Ancak, Journal of Personality and Social Psychology dergisinde yayımlanmak üzere olan ve Dvori Saluk, Guy Itzchakov, Netta Weinstein ile Moty Amar tarafından kaleme alınan yeni bir bilimsel araştırma, bu zorlu durumu tersine çevirmenin çok

Sivil havacılık sektörü, son dönemde Orta Doğu'da yaşanan çatışmaların gölgesinde büyük bir sınav veriyor. Reuters haber ajansında, Allison Lampert ve Abhijith Ganapavaram imzasıyla yayımlanan güncel bir rapora göre, bölgede görev yapan havayolu pilotları çok ciddi güvenlik ve iş güvencesi endişeleriyle karşı karşıya. Sivil havacılık profesyonellerini yakından ilgilendiren bu durum, operasyonel zorunluluklar ile uçuş güvenliği arasındaki hassas dengeyi yeniden tartışmaya

Geleneksel havacılık emniyet anlayışı, tarihsel olarak sistemlerde nelerin yanlış gittiğine, hatalara ve kazalara odaklanmıştır. Ancak günümüzün modern sivil havacılık operasyonlarında, sadece hataları incelemek yerine, işlerin nasıl ve neden "doğru" gittiğini analiz eden yeni nesil bir uçuş emniyeti felsefesi ortaya çıkmıştır. Bu yeni felsefe, insanların havacılık emniyetine yaptıkları olumlu katkıları anlamak ve bu bilgileri Emniyet Yönetim Sistemleri (SMS - Safety Managem

İş dünyasında yeteneği, potansiyeli ve başarıyı nasıl ölçeriz? Yıllar boyunca şirketler; işe alım süreçlerinde, terfi kararlarında ve liderlik seçimlerinde analitik düşünme yeteneğine ve standart zeka testlerine büyük bir bel bağladı. Ancak günümüzün karmaşık, çok kültürlü ve hızla dijitalleşen iş ortamında, bir çalışanın değerini yalnızca mantıksal veya matematiksel becerilerle ölçmek mümkün mü? Bundan tam 40 yıl önce, Harvard Üniversitesi'nden gelişim psikoloğu Profesör How

Modern iş dünyasının vazgeçilmez bir parçası olan dijital ekranlar, e-postalar, anlık mesajlaşma uygulamaları ve bitmek bilmeyen sanal toplantılar, profesyonel yaşamımızın merkezine yerleşmiş durumda. Teknolojinin bize sunduğu hız ve verimlilik inkar edilemez bir gerçek olsa da, son yapılan araştırmalar iş dünyasını ve toplumun genelini derinden etkileyecek yepyeni bir trendin başladığını gösteriyor: "Çevrimdışı" (offline) kalma arzusu. İlginçtir ki, bu sessiz devrime öncülük

Sivil havacılık sektörü, son on yılda eğitim paradigmalarında köklü bir dönüşüm yaşamaktadır. Geleneksel görev tabanlı veya saat tabanlı eğitim yaklaşımlarının yerini giderek artan oranda Yetkinliğe Dayalı Eğitim (Competency-Based Training – CBT), Yetkinliğe Dayalı Eğitim ve Değerlendirme (Competency-Based Training and Assessment – CBTA) ve Kanıta Dayalı Eğitim (Evidence-Based Training – EBT) almaktadır. Bu makalede söz konusu yaklaşımların tanımları, uygulama ilkeleri, mevzu

Havayolu pilotlarının uçuş becerilerini korumaları, geliştirmeleri ve yeni sistemlere entegre olabilmeleri amacıyla düzenli olarak tazeleme eğitimlerine (recurrent training) katılmaları zorunludur. Bu eğitimlerin temel amacı, havacılık operasyonlarında en üst düzeyde uçuş emniyeti standartlarını sürdürmektir. Geleneksel tazeleme eğitimleri tarihsel olarak görev odaklı bir yaklaşımla yürütülmüş ve Standart Operasyon Prosedürlerine (SOP) sıkı sıkıya bağlı kalmayı vurgulamıştır.

Kendime Notlar: Prof.Dr. Türker Kılıç'ın X paylaşımını (28 Mart 2026) (Fikirlerin özüne dokunmadan kendim için anlayabileceğim şekilde düzenledim.) https://twitter.com/turkerkilic/status/2037816148306047416 “Bilinç nedir?” Bu soru, insanlık tarihinin en eski ve en dirençli sorularından biridir. Düşüncelerimizi, duygularımızı ve “ben” dediğimiz içsel deneyimi ortaya çıkaran şey gerçekten beynin kendisi midir? Yoksa beyin, daha derin bir sürecin yalnızca sahnesi midir? Bugün