Havacılık sektöründe emniyet ve eğitim yaklaşımları gelişirken, pilotların beklenmedik durumlarla başa çıkma kapasitelerini artırmak büyük önem taşımaktadır. Boeing Resilience Model, pilotların yetkinlikler ve Tehdit ve Hata Yönetimi (TEM) aracılığıyla riskleri etkili bir şekilde yönetme ve beklenmedik durumlara yanıt verme yeteneğini (resilience) geliştirmeyi amaçlayan yapılandırılmış bir çerçevedir. Modelin Felsefi ve Psikolojik Temelleri Bu modelin merkezinde yer alan "Bil

KOKPİTTEN BAKIŞ SAYI 68 (Sayfa 60-63): https://www.talpa.org/wp-content/uploads/2026/05/kokpittenbakis68internet30nisan26-1-1.pdf 1. Temel Kavramlar Günümüzde airmanship kavramı, uçağı uçurmak, sistemleri yönetmek gibi teknik becerilerden çok daha derin bir anlam taşır. Carey Edwards’a göre bu kavram, doğru zamanda doğru davranışı sergileme becerisiyken, Tony Kern bu davranışın arkasındaki oyuncuları, yani karakteri, disiplini ve değerleri de vurgular. Bu çok önemli iki bakış

Dergi Bilgileri Yayınlayan: İstanbul Üniversitesi Havacılık Psikolojisi Araştırmaları Enstitüsü (İstanbul University Press) Dergi Adı: Human Factors in Aviation and Aerospace (HFAA) Sayı: Cilt 3, Sayı 1 Tarih: 2026 (Nisan) Aşağıda, bu sayıda yer alan makalelerin havacılık sektörüne ilgi duyan her kademeden okuyucu için hazırlanmış kısa özetlerini bulabilirsiniz: 1. Makale Başlığı: İkinci Pilotların Atılganlık ve Algılanmış Stres Seviyeleri Arasındaki İlişki (Relationship Betw

İletişim, insanlık tarihi boyunca bir mesajı bir zihinden diğerine aktarmanın temel aracı olmuştur. Ancak iletişimde asıl başarı, mesajın sadece karşı tarafa ulaşması değil, karşı tarafın zihninde hedeflenen etkiyi ve kavrayışı tam olarak yaratabilmesidir. Hayley Mulenda Record, Speak Up adlı eserinde bu gerçeği çok güçlü ve derin bir soruyla özetler: "Ne söylemeye çalıştığınız açık mı?" Hayley Mulenda Record’a göre iletişimin özü karmaşık ifadeler kullanmak, kelime oyunları

4 Kasım 2010 tarihinde Singapur'dan Sidney'e hareket eden Qantas havayollarına ait QF32 sefer sayılı A380 uçağı, kalkışın dördüncü dakikasında 2 numaralı motorunda tarihte eşi görülmemiş bir türbin diski patlaması yaşadı. Kaptan Richard de Crespigny komutasındaki beş kişilik kokpit ekibi; 22 sistemden 21'ini etkileyen hasara karşın, 469 yolcu ve mürettebatı güvenle yere indirmeyi başardı. Olayla ilgili detaylı bilgi: QF32 Uçuşunda Ekip Kaynak Yönetimi ve İnsan Faktörleri Bu y

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği'nin (IATA), artan küresel pilot açığını kapatmak amacıyla ticari havayolu pilotlarının emeklilik yaşını 65'ten 67'ye çıkarma teklifi, sivil havacılık dünyasında hararetli bir tartışmayı ateşledi. Bu yazı; IATA'nın Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü'ne (ICAO) sunduğu teklif metni ile emekli havayolu kaptanı ve yazar Reyné O'Shaughnessy'nin LinkedIn platformunda başlattığı, çok sayıda deneyimli havacının katıldığı kapsamlı tartışmadan der

Sivil havacılık endüstrisi, uygulanan katı kurallar ve gelişen teknoloji sayesinde günümüzde eşi benzeri görülmemiş bir "emniyet" seviyesine ulaşmıştır. Milyonlarca insan, her gün hiçbir büyük sorun yaşanmadan, karmaşık havacılık sisteminin bir parçası olarak güvenle seyahat etmektedir. Ancak bu mükemmel işleyen devasa makinenin kalbinde, her zaman en karmaşık ve hassas bileşen olan "insan" yer alır. Sistemler ne kadar teknolojik olursa olsun, havacılığın temelinde yatan insa

Havacılık tarihi, kuralların ve prosedürlerin insan zekâsı, yılmazlığı (resilience) ve duygusal çevikliği (emotional agility) ile birleştiği anlarda yazılan kahramanlık hikâyeleriyle doludur. 4 Kasım 2010 tarihinde, Singapur Changi Havalimanı'ndan Sidney'e doğru havalanan Qantas Havayolları'na ait 32 sefer sayılı (QF32) Airbus A380 uçağı, tam da böyle bir hikâyenin merkezinde yer alır. Uçakta 440 yolcu ve 29 mürettebat olmak üzere toplam 469 kişi bulunmaktaydı. Kalkıştan kısa

Havacılık endüstrisinde pilotların "wellbeing" (esenlik ve refah) durumu yalnızca bireysel bir sağlık meselesi değil, aynı zamanda uçuş emniyetini doğrudan etkileyen kritik bir güvenlik unsurudur. Aeromedical Safety Coalition (ASC) tarafından hazırlanan güncel Pilot Akran Destek Programları (PSP) raporu, pilotların mental sağlığı ve yardım arayış süreçleri hakkında daha önce çok konuşulmayan, spesifik ve oldukça çarpıcı tespitler sunuyor. İşte raporda wellbeing konusunda öne

4 Kasım 2010 tarihinde Singapur'dan Sidney'e hareket eden Qantas havayollarına ait QF32 sefer sayılı A380 uçağı, kalkışın dördüncü dakikasında 2 numaralı motorunda tarihte eşi görülmemiş bir türbin diski patlaması yaşadı. Kaptan Richard de Crespigny komutasındaki beş kişilik kokpit ekibi; 22 sistemden 21'ini etkileyen hasara karşın, 469 yolcu ve mürettebatı güvenle yere indirmeyi başardı. Olayla ilgili detaylı bilgi: QF32 Uçuşunda Ekip Kaynak Yönetimi ve İnsan Faktörleri Bu m

Özet Havacılık endüstrisinde teknolojik gelişmeler ve otomasyon sistemleri kaza oranlarını önemli ölçüde azaltmış olsa da, beklenmedik, karmaşık ve kural kitaplarında yer almayan kriz anlarında uçuş emniyetinin sağlanmasındaki en temel unsur "insan faktörü" olmaya devam etmektedir (Kanki, Anca ve Chidester, 2019). Bu çalışmanın başlangıç niteliğindeki ilk bölümünde, 4 Kasım 2010 tarihinde gerçekleşen ve havacılık tarihinin en büyük "Siyah Kuğu" (Black Swan) olaylarından biri

Gallup tarafından yayımlanan ve Dünya Hükümetler Zirvesi'nde tanıtılan Global Leadership Report: What Followers Want (Küresel Liderlik Raporu: Takipçiler Ne İster?) adlı araştırma dokümanı, modern liderliğin temel taşlarını yeniden tanımlamaktadır. Küresel Mutluluk Merkezi ve Küresel Emniyet (Safety) Araştırma Merkezi gibi çeşitli birimleriyle toplumların nabzını tutan Gallup'un bu raporu, 52 ülkede gerçekleştirilen anketlere ve onlarca yıllık araştırmalara dayanmaktadır. B

Eski bir ABD Hava Kuvvetleri (USAF) savaş pilotu, havayolu kaptanı ve Havacılık Emniyeti ve İnsan Faktörleri Profesörü olan Brandon Williams tarafından kaleme alınan ve 12 Mart 2026 tarihinde LinkedIn platformunda yayımlanan " Why Aviation Consulting and Coaching Matter More Than Ever" (Havacılıkta Danışmanlık ve Koçluk Neden Her Zamankinden Daha Önemli) başlıklı makale, sivil havacılıkta güvenliğin görünmeyen yüzüne ışık tutuyor. Havacılık endüstrisi hiçbir zaman kurallar

Sivil havacılıkta uçuş emniyetinin en temel yapı taşlarından biri iletişimdir. Gökyüzündeki ve yerdeki operasyonların güvenli bir şekilde yürümesi, kokpit ile kule arasındaki bilgi alışverişinin kusursuz olmasına bağlıdır. Peki, her iki taraf da doğru iletişimi kurduğuna emin olduğunda bile gizli bir tehlikeyle karşı karşıya kalabileceğimizi hiç düşündünüz mü? Gelin, havacılık iletişimindeki "Yeterince Normal" (Normal Enough) yanılgısına yakından bakalım. "Tekrar Edin" Deme

Sivil havacılıkta kabin ekipleri, hem acil durumlarda hayat kurtaran birer "emniyet profesyoneli" hem de havayolunun marka yüzü olan "hizmet elçileri" olarak çalışırlar. Bu birbirine zıt iki rol, dar bir alanda, yorgunluk ve stres altında yüzlerce farklı yolcu profiliyle birleştiğinde, kabin ekiplerinin üzerinde muazzam bir "duygusal emek" yükü oluşturur. Ekiplerin sadece kuralları ezberleyerek bu yükün altından kalkması zordur. Son araştırmalar, dünyaca ünlü konaklama de

European Cockpit Association (ECA) Havacılık Emniyet Koordinatörü Louise Woygnet tarafından kaleme alınan ve 16 Mart 2026 tarihinde LinkedIn platformundaki "European Pilots" sayfasında yayımlanan makale, havacılığın en kritik ama yönetilmesi en zor sorunlarından birine odaklanıyor: Uçuş ekiplerinin yorgunluğu. Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı (EASA) tarafından düzenlenen Uçuş Süresi Sınırlamaları (FTL) ve Yorgunluk Risk Yönetimi (FRM) Konferansı'ndaki izlenimlerini akta

Bu yazı, Daan Vlaskamp, Annemarie Landman, Jeroen van Rooij ve James Blundell tarafından hazırlanan ve Elsevier'in International Journal of Industrial Ergonomics (2025) dergisinde yayımlanan güncel bir araştırmadan derlenmiştir Günümüz sivil havacılığında güvenlik standartlarının ulaştığı yüksek seviye, pilotlarda doğal olarak "her şeyin normal gideceği" yönünde bilinçdışı bir beklenti yaratır. Ancak işler nadiren de olsa ters gittiğinde, bu durum genellikle aniden gerçekleş

Kendi düşünme sürecinin farkında olmak ve onu yönetebilmek olarak tanımlayabileceğimiz ve Üstbiliş olarak Türkçeleştirebileceğimiz Metacognition (Üstbiliş), duygusal çevikliğin zihinsel boyutu olarak düşünülebilir. Duygusal çeviklik “nasıl hissediyorum ve buna nasıl tepki veriyorum?” sorusuna odaklanıp zihni sakinleştirir. Böylece zihnimiz “ne düşünüyorum, nerede takıldım, odağımı nasıl yeniden ayarlayabilirim?” sorularını sorduğumuz Metacognition (Üstbiliş)’a hazır hâle

1. Giriş Havacılık tarihi incelendiğinde, kazaların önemli bir kısmında, ekip üyelerinin çekingen davranışları veya tam tersi saldırgan tutumları nedeniyle kritik bilgilerin paylaşılamadığı, uyarıların zamanında yapılamadığı görülmektedir. Assertiveness, Webster sözlüğünde "başkalarının haklarını çiğnemeden kendi haklarını savunabilmek, duygu, düşünce ve inançlarını uygun yollarla ifade edebilmek" olarak tanımlanmaktadır (Minibaş-Poussard, 2002). Havacılık bağlamında bu tanım

Bu makale, Uluslararası Havayolu Pilotları Dernekleri Federasyonu (IFALPA) tarafından 16 Aralık 2021 tarihinde yayımlanan "21POS12" numaralı "Positive Safety Culture" (Pozitif Emniyet Kültürü) başlıklı bildiri esas alınarak hazırlanmıştır. Bu konu, 23–26 Nisan tarihleri arasında TALPA ev sahipliğinde İstanbul'da düzenlenen IFALPA 2026 Konferansı Ana Teması olarak belirlenmiştir. Havacılık Sisteminin Karmaşıklığı ve Emniyetin Doğası Ticari havacılık, genel olarak kamuoyu taraf